Sonsuzluk ve Bir Gün - Theo Angelopoulos Popüler
Angelopoulos'un, "Benim aslinda tek bir filmim vardır" diye betimlediği uzun anlatısının, bu kez de zaman, ölüm, nostalji, pişmanlık dostluk gibi temaları işlediği bir başka episodu.
Ünlü şair Alexandre, "yolculuk" olarak nitelediği sürece başlamak için hazırlıklarını tamamlamak üzeredir. Kendisine duygusal olarak bağlanmış olduğu izlenimi aldığımız sadık hizmetçisi Urania ile vedalaşmaktadır. Çaldığı her müziğe aynısı çalarak karşılık veren, ama hiç karşılaşmadığı, bir kere kapılarını çalıp tanışma girişiminde bulunmuş olsa da son anda vazgeçtiği gizemli komşuyusuyla yıllardır tekrarladıkları küçük oyunlarını son bir kez icra eder; Eleni Karaindrou'nun filmin ana melodisi plaktan yayılır, bilinmeyen komşusu da aynı melodiyle karşılık verir. Gizemli komşunun kim olduğu asla bilinemeyecektir artık.
"Yolculuğu"na başlamadan önce yapması gereken son bir işi kalmıştır; sevgili köpeğine yeni bir bakıcı bulmak. Kızını ziyaret eder ve artık hayatta olmadığını anladığımız annesinin ona yazdığı mektupları iletir. Birinin zarfı yoktur, doğduğu gün yazılmıştır. Alexandre okumasını ister, kızının sesi bir süre sonra annesinin sesine dönüşür; zZamanda yolculuklar, geriye dönüşler, flashback'ler de böylece başlamıştır artık; ama bunlar basit birer hatırlama değildir sadece, Aexandre şimdiki haliyle geçmişi ziyaret eder, daha doğrusu adeta yaşanan zamanda geçmiş devam etmektedir, onun içindedir; "sonsuzluk" tek "bir gün"ün içine sığmıştır. Filme adını veren tema da aslında bu belki; "Yarın, sonsuzluk ve bir gün" kadar sürecektir, geçmiş ve şimdi aynı "sonsuz" zamanın farklı kipleridir.
Kızı ve kocasının, sahildeki aile yadigarı malikaneyi yıkılmak üzere satmış olduklarını ve damadının hayvanları sevmemesi nedeniyle köpeğini bırakamayacağını öğrenmenin hayal kırıklığıyla, kızına veda eder.
Trafik ışıklarında dururken camını silmekte olan kaçak Arnavut çocuğu, Polis baskını üzerine arabasına alarak kurtarır ve güvenli bir yerde bırakır; ama yolları bir kez daha kesişecektir. Bir Eczanaden muhtemelen bir ağrı kesici alırken, aynı çocuğun mafya mesubu iki serseri tarafından bir ara sokakta sorgulanmakta olduğunu görür, derken serseriler çocukları yakalayıp, kamyonetin arkasında atar ve hızla uzaklaşırlar. Alexandre da takibe koyulyur. İkilinin, yolları ebediyen ayrılmadan önce birlikte yaşayacakarı vardır daha. Şair, çocuğun ülkesine ve ailesine dönmesini sağlamaya kararlıdır, artık vazgeçtiği yaşam son bir görev vermiştir kendisine.
Sinema
Üye eleştirileri
Toplam 3 üyeden ortalama puan:
Filmin müziği hala kulaklarımda
Eleştiren hasever Ocak 22, 2011
Son Güncelleme: Ocak 26, 2012
İlk 10 Eleştirmen Arasında - Bütün eleştirilerime bakın
Sonsuzluk ve Bir Gün Eşit(siz)liği
Bir gün sonsuzluk değilse, sonsuzluk bir gün hiç değildir. Anlatım ustalığı, dar zamanda gerek. Tıpkı dar alanda kıvrak çalımlar atabilen futbolcunun makbulluğu gibi. Fakat biz, bir günü de anlatmaya kalksak katta o günle sınırlı kal(a)mıyoruz. Niye? Çünkü o kadar becerimiz yok. Peki, bir günün sınırlarını aşmadan o günü anlatmak mümkün mü?
Bir Osmanlı Alimi yanıtıyla işe başlayayım. Bu, o günün muhtevasıyla ilgili. (Fıkra şöyledir: Osmanlı’nın bir vaktinde, hendese alimleri “üçgenin iç açılarının toplamının kaç ettiği” gündemiyle toplanırlar. Toplantıdan şu karar çıkar: “Üçgenine bağlı”) Sadece o günle ilgili bir hikayemiz var mıdır? Örneğin bugün. Sadece bugünle sınırlı; dalları, komşu bahçenin çimini gölgelemeyen bir hikayemiz mevcut mu? Mevcut diyelim; bunun bir çekiciliği olur mu?
Öyleyse, her gün bir sonsuzluğu yaşıyoruz. Zaten bugünü, dünü, yarını referans vermeden sonsuzluk tarifi yapamıyoruz. Biz, zamansal sonsuzlukları bünyesinde fanileştirmiş yegane canlılar değil miyiz? Sonsuzluk, bir tek insan teninde sona ulaşmaz mı? Tuhafız. Nasıl yapabiliyoruz bilmiyorum ama kendimize bir son yaratmakta büyük maharet gösteriyoruz.
Galiba, daha büyüğünü ne beynimiz ne de yüreğimiz kaldırabiliyor. Yine kolaya kaçıyor, problemin zor tarafını görüp çarpım tablosu ezberliyoruz. Bir ömür eşittir üç boğum o da eşittir bilmem kaç sene o da eşittir bilmem kaç kaç saat. Ya gerisi; gerisi koca bir --- Bizden sonrası tufan; kalanların canı cehenneme. İnananlar için yazıyorum: Allah geçinden yolunuzu cennete düşürsün; görüşmeyelim.
Sonsuzluk ve Bir Gün
Bu saatten sonra dahi, her öğrendiğim kelime için para ödemek zorunda kalsam; en iyi bildiğim dil için bile çok yüklü bir variyete sahip olmam gerekir. Hele ki anadilim; onun için yeniden doğmam gerekiyor. “Sonsuzluk ve Bir Gün” İtalya’dan Yünanistan’a dilinin peşine düşmüş şairin peşine düşmüş yazar-şairin hikayesidir; peş peşe bir hikaye. Baş rol oyuncusu bana hep Can Yücel gibi göründü. Yaz kış paltosu sırtında...
İkinci kez izledim. Daha öncesinden aklımda kalan bir şey yok: Boş.
Sonsuz bir Software’iz. (Bunu şöyle de yazabilirim: Sonsuz yorum yetisine sahip, sınırlı satırda bir işletim sistemiyiz. Zaten bize sonsuzluk katan şey satırlarımız olamaz çünkü onlar bünyeyle sınırlanmış bir alan içinde bulunuyorlar. Sonsuzluğumuz; yorum gücümüzde yani üretkenliğimizde gizli; çünkü biz sadece bu sayede bünyemizi (sınırımızı) aşabiliyoruz). Her içimize aldığımız hikaye (script) ortaya (bizde) yeni yeni sonuçlar çıkarıyor. Bilmiyor olabiliriz ama müthiş cesaretliyiz. En bilenimiz dahi koca bir cahil. Bir film seyretmek, bir kitap okumak, bir hikaye dinlemek ne demek? Hangisinin içimizdeki hangi kodla nasıl ve nerede çakışacağını bilebiliyor muyuz? Aslında her gün yeniden intiharla sınıyoruz kendimizi. İşte bu yüzden, bana kitap/film/hikaye hediye/tavsiye edenlerden nefret ediyorum. Al, oku ve yok ol! (Sistem, beklenmedik bir hatayla karşılaştı: “Yok Et” “Bekle” “Geç” Kolaydı, ya geçemez, ya yok edemezsen!) Peki biz buna niye boyun eğiyoruz? Paketlenmiş, kurdelesinin derisi soyulmuş lüle lüle süslerle buyur edilen ölüm fermanlarımıza neden büyük bir heyecanla sarılıyoruz? Neye rağmen? Sadece, içimizdeki Software’e bir iki satır ekleyebilmek için; hepsi bu.. Takdire şayan yaratıklarız; yok olma riskini göze alarak gelişiyoruz. (Sistem, başarıyla güncellendi. Değişiklikleri uygulamaya sokmak için sistemi yeniden yükleyiniz: “Sistem Şimdi Yüklensin” “Daha Sonra Yükle”) İşte bu yüzden, bana kitap/film/hikaye hediye/tavsiye edenleri çok seviyorum...
Bir de bu işin yaratıcıları var; cellatlarımız yani. Ne güzel de yazıyoruz: Sevdiğim yazar/şair/yönetmenler … Ne ala! Katillerimize aşık olmuşuz da haberimiz yok.
Ne güzel öldürdün beni!
Diye başlayan şiir olur mu hiç? Olmaz, zira ölüler şiir yazmaz. Ne mutlu! Budur bizi hayatta tutan çook büyüük düşük olasılık; bazen ölmüyoruz ve biz hep o “bazen”in peşinde koşuyoruz.
Ateşe pervane olan kelebek misali
Bir haftalık ömrümüz var
Köze gelsek ne olur
Belki de böyle düşünüyoruz. Ne bilim...
Unutmadan, “Sonsuzluk ve Bir Gün” böyle bir film.
Şimdi... Size bu filmi tavsiye etsem, nefretinizi mi yoksa sevginizi mi hak etmiş olurum?
Hasever
Zürich, 19 Ocak 2010
Not:
Feyruz’u dinliyorum
Kaçak bir ülkenin
Kaçak bir evinde
Kaçak bir radyo dinler gibi
Turkuaz
Gök mavi
Sığ deniz
Le Beyrut
İçim
İç savaşım
Beni anlatıyor
Ben anlamıyorum.
Le Beyrut - Müzik-Video: http://www.youtube.com/watch?v=OCsRiB9YEFM
Le Beyrut - Söz - Şiir: http://www.itusozluk.com/goster.php/li+beyrut
Eleştiren Önder Kurt Ocak 22, 2011
Son Güncelleme: Ocak 22, 2011
#1 Eleştirmen - Bütün eleştirilerime bakın
Bir Otobüsün İçinde "Bengi Döngü"
Büyük ustanın diğer filmlerinde gördüğüm, en küçük detaya dikkat eden mükemmeliyetçi titizliğini "Sonsuzluk Ve Birgün"de pek göremedim; o yüzden yönetmen ya da hiç olmazsa oyuncu alanında tam not vermeyeyim diyordum ama elimden gelmedi yine de. Bütünsel olarak bakıldığında film öylesine güzel ki, öylesine önemli ve insanı ta en derinlerinden yakalayan bir temayı işlemiş ki, varsın morgtaki "ceset" seyrederken "yoksa hala yaşıyor mu, biraz sonra kalkacak mı?" diye sordurtacak kadar gözünü, kaşını, dudağını farkedilir bir şekilde oynatsın, varsın sahilde muhtemelen boğulmuş bir kızın bedeni taşınırken bir şok yaşamakta ve ahlanmakta olduğunu gördüğümüz aynı figüran, hemen bir dakika sonra seyyar satıcıdan dondurma almak üzere çerçeveye tekrar girsin, varsın küçük oyuncuya kusursuz bir performans sergilettirilememiş olsun! Bütün bunlar filmin etkileyiciliğinden hiçbirşey götürmemiş.
Filmin beni müthiş etkileyen en önemli kısmı, şairle küçük çocuğun birlikte yaptıkları uzun belediye otobüsü sekansı oldu. Filmin ana teması da bence bu uzun sekansta iyice vurgulanıyordu; sıradan bir belediye otobüsü sürüp gitmekte olan şimdi ile uzak geçmişin buluştuğu, sonsuzluğun sığdırıldığı bir mekan haline gelir. Bir yanda sıradan günlük yaşam devam eder; her otobüste tanık olacağımız şimdiye ait bir karakterler geçidine tanık oluruz önce: elinde kızıl bayrağıyla, mitingden dönen genç bir komunist biner ilkin. Ardından tartışmakta olan sevgili bir çift. Erkek kıskançılk krizine girmiştir, bunalan kız elindeki bir buket çiceği otobüsün ortasına hışımla fırlatıp, bir sonraki durakta iner. Oturmakta olan orta yaşlı bir adam buketi zeminden alır ve o da iner. Derken bir müzisyenler grubu küçük bir konser verir. Kahramanlarımızın bindiği durakta, kalktıktan sonra otobüsün arkasından sahneye girdiğine tanık olduğumuz parlak sarı yağmurluklar giymiş üç bisikletli, bir kez de pencereden görülür; artık anlarız karşımızda bir imge belirmektedir; zamanın üç boyutu otobüsle simgelenen "sonsuzluğu" mu takip etmektedir?
Öte yandan, Alexandre'ın muhtemelen ego ideali olan, sürgünde unuttuğu dilini yeniden öğrenirken memleketlilerinden yeteri kadar söz "satın alamadığı" için bitiremediği epik şiirini tamamlamaya çalıştığı büyük 19.yüzyıl şairi Dionysios Solomos, geçmişin durağından otobüse biner. Sonraki durakta inerken, Alexandre'ın arkasından sorduğu soru, yıllar önce eşi Anna'ya da sorduğudur; "Yarın ne kadar sürecek". Karısının cevabını duymamış olduğunu sonradan öğreniriz, Solomus'un da yanıtı duyulmaz; ama seyirciler olarak artık hissetmeye başlarız; Yarın, tekbir gün içinde sonsuzluk kadar sürecektir.
Bu muhteşem film hakkında son birkaç not daha düşmek isterim;
1. Bende Nietzsche'nin ünlü "bengi döngü"/ "ewiger widerkunft"/"eternal return"temasını işliyormuş izlenimi bıraktı.
2. Kahramanın şimdi olduğu haliyle geçmişe dönüşleri, bir başka büyük usta Bergman'ın "Yaban Çilekleri" filmini anımsattı. Kullanılan teknik kadar -şimdiki hal ile geçmişe yapılan dönüşler- İşlenen tema da çok benzer; ölüme hazırlanan birinin iç dünyası. Orda yaşlı bir adam, burda ölümcül bir hastalığa yakalanmış olan.
3. Şimdiki halimizle geçmişe yönelttiğimiz imkansız bakış Zizek'e kulak verecek olursak, Fantazi kurgusunun ideal içeriğidir. Olayların içindeymişcesine sahip olunan, kişinin dışarıdan kendisine baktığı bakış. Kişinin, ebevyenlerinin, ürünü kendisi olacak sevişmelerini seyretmesi gibi.