artı onbir Popüler

Okumak oldukça keyifliydi ancak yazdıklarınızın daha uzun olmasını dilerdim. Sonuna birkaç paragraf eklemekten bahsetmiyorum elbette. Okuduklarım hayatın içindeki ayrınıtlar yahut anlardı. Bu anları tasvirlerle genişletmenizin öykünüze daha bir canlılık katacağını düşünüyorum. Aslında bakarsanız şu kısacık metinde bile gözümün önünde birkaç mekan belirmedi desem yalan olur. Bu yönüyle sizi tebrik ediyorum. Az sözcükle okuyucunun zihninde resimler çizebilmek çok güzel. Bu resimleri tasvirlerinizle hareketlendirmenizin yazdıklarınıza olumlu yönde katkı yapacağını düşünüyorum.

Ayrıca "kret, mansap" sözcükleriyle beni tanıştırdığınız için teşekkür ederim. Bir de "Vertigo" için. Bazı yazım ve imla hataları var. Tadımlık bir öykü olarak nitelendirebilriz sanırım.

Öykülerinizi okumak isterim.

Kaleminize sağlık.

Anlatı, anlatmak istediği konu itibariyle, bana kısa tutulmuş gibi geldi. Bu anlatı daha çok bir günce izlenimi veriyor. Anlatının omurgasını oluşturabilecek bir çatışma ve rahatsızlığın söz konusu olduğu sezilebiliyor. Erdener buna kolayca hasret diyebilmiş. Doğru da olabilir ama ben bunu yeterince emin bir şekilde söyleyemiyorum. Ne anlattığı, nasıl anlattığıyla; yani amacı, kullandığı araçların yetersizliğiyle belirsizleşmiş. Dilde yapılan bazı hatalar, anlatının anlaşılır olmasını biraz zorlaştırmış diyebilirim.

Diğer yandan, Erkan ve Murat’a katılarak öykü formatında değil, serbest bir yazı, bir günceden güzel bir sayfa olarak okunabilecek, kültür ve sanat başlığı altında günce ya da benzeri bir alt başlık da bulunmadığına göre öykü alt başlığı altına eklenebilecek ve dile biraz daha özen gösterilerek anlatıcının hislerini etkileyici bir şekilde aktarabilecek bir anlatı olduğunu düşünüyorum. Bir de admine buradan duyurmuş olayım. Günce yazmak isteyen yazarlar da bulunabilir. Şahsen ben de günce türünü, öyküden ayrı bir tür olarak, okumaktan memnun olurum.


Anlatıyı hariç tutarak, Erdener’in yorumuyla ilgili bir not eklemek isterim:

"Anlatacak bir şey olmalı ve o şey iyi anlatılmalı" ifadesi aslında bir öznel eleştiri değil, bana göre göreceli denebilecek bir değerlendirme hiç değil, bütün anlatılar için geçerli bir amaç ve araç ifadesi, daha da önemlisi, anlatının varoluş ve anlatıcının var ediş nedenidir. Bunların bulunmadığı bir anlatı, anlatı olamaz ki. Dolayısıyla göreceli bir değerlendirmenin konusu, bu iki ana saptama olamaz. Göreceli olan, bu ikisinin, sırasıyla “içeriği” ve “niteliği” olabilir, “varlığı” değil. Kaldı ki bu “göreceli” olan da öykünün nesnel eleştirisinden uzak değildir. Karıncanın 2 metrelik bir mutfak tezgahı üzerinde yürüyüşünden bir öykü oluşmaz mesela.

Alıntılanan cümlede iki önemli vurgu var: Birincisi, “anlatacak bir şey”, yani “ne” sorusu. İkincisi, “o şey iyi anlatılmalı”, yani “nasıl” sorusu. Bu iki sorudan yalnızca birine yanıt olan anlatıları, başarılı bir edebi anlatı formatında değerlendirmek zordur. Ne söylendiği kadar nasıl söylendiği, yani biçimi de önemlidir. Anlatılan şey, okura bir şekilde ulaşır ama edebi açıdan var olması, ancak onun estetik bir tarzda ifade edilmesiyle mümkündür. Amaç, ya da öz, yeterli değildir. Aksi, öz ile biçimi ayırmak olur ki edebiyatçılar, genel olarak inanılanın tersine, dil ve de estetik kaygısı gütmeyi değil, biçim ile özü birbirinden ayırmayı şekilcilik olarak tanımlıyorlar. Edebi başarı, amacı, yani özü, ona en uygun araçlarla, yani biçimle aktarabilmektir. Ne yazık ki, öz ne kadar sağlam olursa olsun, biçim de kendi kendine oluşmaz. Yalnızca öznel bir hisleniş, gerekli olmakla beraber, bence bir anlatıya mükemmel demek için yeterli değildir. Hasret çekmeyen bir insan da hasret çekenin duygularına katılabilmeli. Anlatı, etkili bir anlatım biçimiyle, onu bu duygulanışın içine sokabilmeli. Yoksa hiçbir anlatı, bizi kişisel deneyimlerimizin ötesinde içine alacak bir başarı gösteremezdi. Mesela işkence tüm insanlık için, gören için de dışarıdan tanık olan için de, can acıtıcı bir toplumsal sorunsaldır. Anlatıcı bu sorunu ele almışsa, işkence görmeyeninin de bu sorunsalın içine girmesini, bu acının neresinde bulunduğunu bizzat yaşamayan insana da tarif etmesi, onu bu sorunla ve kendi duruşuyla ilgili de düşündürtmesi gerekir. Bu da, anlatıcının karakterleri capcanlı bir biçimde ortaya koymasına, yani anlatış biçimine önem vermesine bağlıdır. İşkence gören kuklalar kimse üzerinde, anlatıcının amaçladığı etkiyi bırakmaz. Öz de arada kaynar gider. Tüm bu bence çok önemli biçim unsurları içinde elbette “205 sözcük” de, şart olmamakla beraber, nasıl sorusuna dahil edilebilecek bir unsurdur. Öykü formatının kendine has bütün özellikleri, teknikleri eleştirirken kullanılabilir.

Yazının, en azından benim bildiğim öykü formatında olmaması, sanki blog bölümünde kişisel bir anı olarak okunabileceği hissiyatını verdi. Fakat yazarımız öykü olarak buraya koymuş. O yüzden yazıyı okuduktan sonra en azından neler hissettiğimi yazabilirim.

Yazı kısa da olsa bir çok ipucu içeriyor aslında. Okul gezisinde gidilen bir yere yıllar sonra rüyada da olsa tekrar gidilmesi ve bunu bir özlemle anlatması, kahramanımızın üniversiteyi ve askerliği bitirdikten sonra iş için gittiği yerde -muhtemelen yurtdışında bir yer, yazıda Türkçe karakter kullanılmamış olması da bunu destekliyor- çektiği hasret, yarattığı iç sıkıntısı...

"...Sabah gozlerimi ilk actıgımda duvara bakıp hala misafirhanede miyim, prefabrik odanın sarı duvarlarına mı bakıyorum yoksa evde miyim, odamda diye dusunup icten ice sevindigim cok olmustur."

Bunun aynısı bir arkadaşımın da başına gelmişti. Sıkıntılı geçen bir okul hayatının ardından mezun olduktan sonra bir süre boyunca geceleri kalkıp kartvizitine bakardı gerçekten mezun oldum mu acaba diye.

Sevgili Erkilet,

Öykünüzdeki yazi karakterleri ve de hasret vurgularindan sizin Türkiye disinda ve Sovyetler Birligi sonrasi kurulan ülkelerden birinde oldugunuz izlenimine vardim; ama yaniliyor da olabilirim.

Öykünüze Erkan arkadasin getirdigi "205 sözcüklü" elestirisi sonrasi oturup gercekten 205 sözcük olup olmadigini hesap etmedim, ama vakti olanlar icin iyi ama bir o kadar da anlamsiz bir matematiksel pratik olacagi düsüncesindeyim.

"Anlatacak bir sey olmali ve o sey iyi anlatilmali" elestirisinin, göreceli kavramlar ansiklopedisi acilarak tekrar elden gecirilmesi gerektigi kanaatindeyim.

Ben öykünüzde hasret ceken, is stresi altinda bunalmis ve hayata dair anlam arayisi icindeki bir arkadasla tanistim ve de tanistigima cok memnun oldum. Kaleminize ve yüreginize saglik.

Yazınızda 205 sözcük var. 205 sözcükle öykü yazılmaz diye bir kural yoktur ama sizinkinde çok daha fazlasına ihtiyaç vardı diye düşünüyorum.

Bundan daha önemli olan konu ise yazınızın bir öykü formatından uzak olması.

Gözüme çarpan iki düşük cümle:
"Bende etki, biraz da korku yaratan bu manzara karsısında izlemedigim halde aklıma vertigo geliverdi birden."
"Sabah gozlerimi ilk actıgımda duvara bakıp hala misafirhanede miyim, prefabrik odanın sarı duvarlarına mı bakıyorum yoksa evde miyim, odamda diye dusunup icten ice sevindigim cok olmustur."

Feridun Andaç, aynı öykünün beş kere yazılmasını salık veriyor. Beş biraz fazla olsa bile, en az iki olmalı bence. Sizinkinin üzerinde de daha fazla çalışılmalıydı.

Öykü ve roman yazımı, bana göre öz ve biçimin ayrılmaz bir ikili olduğu bir alan. Anlatacak bir şey olmalı ve o şey iyi anlatılmalı.