Cesaret Popüler

Hasan,

İtiraf etmeliyim ki yazını bezgin bezgin okuyordum, şöyle yayılmış bir şekilde..Hani insan rutin bir işi kendini tamamen vermeden alışkanlığın ritmiyle heyacansız bir şekilde icra ederken, sıradışı birşeyi farkeder, birden doğrulur ve dikkat kesilir ya, senin yazının sonuna geldiğimde de bende benzer birşeyler oldu..Yazının benim için tam başladığı yerde bitirmişsin. Belki edebiyat dilinin inceliği ve analatik dilden farklılılığı bu; metnin gövdesini oluşturan genel bir arkaplan üzerine kısa ve öz bir yorum/gözlem yap, o ana gövdeden ne anlaşılması gerektiğini okuyucunun zekasına ve çağrışım zincirine bırak. Ama yine de ben şahsen şu mükemmel satırların devamını beklerdim, analitik/teorik bir dille;


“Hayatımızı finaller belirliyor olabilir fakat onun sanatı, kesinlikle finale kalmaktır.” Biraz da bundan olsa gerek, “final insanları”nı, “lider”leri pek sanatsal bulamıyorum ve sınavlardan nefret ediyorum. Toplumların bilinç düzeylerini yükselten olayların, “zaferler/mağlubiyetler” olmadığı, verdikleri “mücadeleler” olduğu, belki de bu dediğime bir paralellik arz ediyordu. Ve buradan bakınca, referandumun ve basketbol maçının sonucu, sanki biraz tali kalıyor.


Evet işte bu..Seni yürekten kutluyor ve kucak dolusu sevgilerimi yolluyorum. Yalnız burda kesilmiş olması, çocuğun elinden dondurmasını almak gibi olmuş..Keşke bu paragrafta başlattığın düşünce zincirini devam ettirseydin..Neyse bir sonraki yazıya diyelim artık.

“Hayatımızı finaller belirliyor olabilir fakat onun sanatı, kesinlikle finale kalmaktır.”

Bu cümle Nietzsche'lerinki gibi kısa ama çok yoğun bir aforizma gibi. Ve içtenlikle söylüyorum ki, benim eğer özgün bir teorik duruşum varsa bu aforizma onu özetliyor. Bu ülkenin kültürüne -ve bununla bağımlı olarak onun solunun kültürüne de- yönelik bu sitede sayfalar dolusu yazıyla anlatmaya çalıştığım da, alıntıladığım yukarıdaki pasajda özellikle de bu aforizmada dile getirilen durumdur. Türkiye solunun kanımca ve kendimce tutarlı bir şekilde anlatmaya çalıştığım problemi "toplumların bilinç düzeylerini yükselten olayların, 'zaferler/mağlubiyetler' olmadığı" fikrini ihmal etmesidir. Bir başka deyişle toplumsal dönüşümün yüzey fenomenleri düzeyinde değil, yapısal/özsel düzeyde gerçekleşebileceğini unutmasıdır.

Bizim solumuzun genel tavrı, -öykünün izleği ile paralleliği devam ettirirsek-, "maçı" çelimsiz Ahmet Güney'in mucivezi penaltısı ile bile olsa kazanmaktır; sonucun tek başına her türlü aracı meşru kılması mantığıdır. Bu mantık sonucunda neyi kaybederiz; oyunun kendisini. Futbolu sevenler bilir; dünyanın en sıkıcı futbolu İtalyan okulununkidir. Türkiye solu İtalyan Futbol mentalitesine benziyor. Analojinin diğer kutbuna yani toplumsal gerçeklik alanına döndüğümüzde neyin kaybedilmiş olduğunu görürürüz; marxismin ana bileşeni tarihsel materyalizmin değil mi? Analojinin bu tarafında "final"e tekabül eden nedir, "devrim" değilse eğer?

Senin aforizmanı buna göre uyarlarsak, ortaya bir başka mükemmel aforizma çıkmaz mı;

“(Biz solcuların) hayatı(nı) devrim belirliyor olabilir fakat onun sanatı, kesinlikle devrime kalmaktır.”

Uyarlama birebir uymadı, ama "devrime kalmaktan" kesintisiz, sonsuz bir süreci algılarsak cuk oturmuyor mu?

Eğer, yalıtık, kesin, mutlak asıl belirleyici olarak finali/devrimi alırsak, politik stratejimiz de alakasız yerlerde ittifak aramak, maçı kazanmak için "oyunun"/futbolun güzelliğinden ödün vermek, taraftarın fanatikliğini yatıştırmak için, gol atmaktansa, her yola başvurup gol yememeye bakmak, ceza alanın içinde kendini yere atarak hakem hatasından medet umarak tek golle 3 puanı almaya yönelik olacaktır. Bu taktik elbette zaman zaman "başarılı" olacaktır, ama bu başarı uzun vadede yani işin tarihsel boyutunda daha önce farkına varılsa çözülme yoluna gidilecek çok temel problemi, yani takımın aslında çok kötü ve zayıf olduğu gerçeğinin üstünü örterek gerçekte çok zararlı olacaktır.

Her mağlubiyet kötü değildir; hani bazı futbol yazarları sezonun başında alınan bir hezimeti, uzun vadede takımın selameti için çok iyi olduğunu söylerler ya..

Türkiye solunun, dönüp kendine çeki düzen vermesi için bu tür faydalı mağlubiyetlerden yana sıkıntısı hiç olmamasna rağmen, hiçbirinden gerekli dersleri çıkaramadı..Onca mağlubiyete rağmen, makul bir hedef belirleyip, küme düşmemeye çalışması varken, sanki dört büyüklerdenmiş gibi her sezon şampiyonluğu hedefledi.

Oysa kendimi bildim bileli söylediğim üzere, kanımca şampiyonluk Türkiye solunun hiçbir zaman hedefi olmamalıydı. Bu kendi gücüyle ters orantılı ölçüsüz hedef yüzünden şimdi kümede kalma şansı bile yok artık, zira birileri oyunun kurallarını değiştiriyor, diyelim bütün takımların daha güçlü kadrolar kurabileceği yalanıyla yabancı sınırlamasını kaldırarak bizim gibi maddi gücü olmayan ve altyapıya dayanmak zorunda olan takımların ölüm fermanını imzalıyor; Taraf'ın, Ufuk Uras'ın peşine düşen bizim bazı "solcularımızın" demokrasi tuluatını alkışlamaları gibi.

Altyapı demişken, analojiyi bir başka varyantı ile devam ettirelim.

Türkiye solunun mentalitesi İtalyan futboluna benziyor demiştim. Peki ligimizdeki takımlardan birine benzetmeye kalksak kimi andırıyor? Bence Fenerbahçe'yi ya da daha güzeli Jet Fadıl yönetimindeki Siirt Köy Hizmetlerini..Yani altyapıdan/tabandan genç yetenekler keşfetmek varken, al Sergeni sorunu kısa yoldan çöz.

Birgün gaztesinin ilk yıllarında benzer bir tavır sergilenmedi mi?

Hatırlıyorum Yavuz Bingöl'e köşe vermişlerdi; keza Tuna Kiremitçi'ye de. Yavuz Bingöl dediğin adam kimdir, düşünce kapasitesi, birikimi nedir, sanat, felsefe algılayışı ne düzeydedir? Bilmiyorum bir konuşmasına denk geldiniz mi? Arka arkaya 3 cümle kurabilme kapasitesi olmayan, bir takım siyaseten doğru, popüler temaları geveleyip duran, solculuğu öğretmen çocuğu olması vs gibi tali değişkenlerle belirlenmiş, rastlantısal "solcu" bir adam..Böyleleri mi toplumun bağrında olup bitenleri bilecek?

Toplumun derdini, hangi trajedilerin yaşandığı bilgisine sahip olabilmesi için kişinin öncelikle o trajedilerin doğrudan mağduru olması gerekir; hep söylüyorum, çalışmak zorunda olmayan yani kapitalizmin cenderesinde sıkışıp kalmamış hiçkimsenin -eğer bir Marx/Engels/Lenin değilse- sol hakkında ağzını açmasına müsade edilmemelidir, açtığında kapa çeneni git türkünü çığır ya da kitabını/köşeni yaz demek gerekir..

Altyapı konusuna dönersek, solun bu yönde atılmış tek bir adımını gördük mü? Yok işte transfere ayıracak paran yok, Feneri taklit eden Siirt Köy Hizmetleri olmaya çalışıp kolay yoldan hemen önümüzdeki sezon şampiyon olmayı hedeflemek yerine, 10 sezon, 20 sezon sonrasını hedeflemek gerekmez miydi?

İşte kendimce bir kez daha ilan ediyorum; solumuzun temel problemi bu hemen önümüzdeki sezon şampiyonluğa oynayacak bir kadro kurma hastalığıdır, bu Jet Fadıl mantığıdır, bu senin finale odaklanma olarak tarif ettiğin şeydir.

Emin olun bütün yazılarımda şu ya da bu ölçüde bu mentalite ile hesaplaşır dururum.

Eleştirdiğim bu mentalitenin ne olmadığına yönelik pekçok spekülasyon yapılabilir; ama bir tanesi bence spekülasyon değildir; sözkonusu mentalite tarihsel materyalist değildir. Geçmiş, şimdi, gelecek şeklinde üç boyutlu zamanda düşünmez, "şimdi" içine hapsolmuştur.

Son derece çetrefil, son derece karmaşık bir mesele olduğunun farkındalığını koruyarak, bir indirgeme sonucu bazen en büyük revizyonistin Lenin olduğunu düşünüyorum..Bazen muhteşem, görkemli başarılarına rağmen rezil bir şekilde çöküp gitmiş ve beraberinde sosyalizm idealini de mezara götürmüş bir ilk işçi devletimiz olacağına, sosyalist devrim hiç gerçekleşmemiş olsa daha mi iyi olurdu acaba diye sormadan edemiyorum..Sovyetlerin çöküşünün bedelini insanlık daha birkaç yüzyıl ödeyecek gibi geliyor bana..Acaba diyorum, çekicin yanına orağı koyarak sosyalizm idealine en büyük ihaneti Lenin mi yaptı? Menşevikler devrimin zamanının gelmediğini söylerken haklılar mıydı acaba?

Spekülasyon ötesinde cevap verilebilecek sorular değil; ancak kanımca spekülasyon ötesi kesin bir sonuç ileri sürebiliriz;

Sosyalizm idealinde ölümcül bir yara açarak çöken bir devriminkinden çok daha ağır bir yük altında bıraktı bizleri Sovyet mirası; tarihin zorunlu akışı mantığı; sosyalistlerin, müslümanın gücünü Yaradan'dan alması gibi gücünü tarihsel zorunluluktan alması yönündeki adeta "bilinçaltı" kavrayışı. Bu kavrayış yüzünden sosyalist hareket önüne yutabileceği makul hedefler koyamıyor, birikim dinamiğini gözardı ediyor. Kendini tarih sahnesinin hep esas oğlanı/ esas kızı olarak görmek istiyor..Bu yüzden dolap beygiri gibi aynı nokta etrafında dönüp duruyor, ya da Sisyphos gibi aynı kayayı aynı tepe bıkıp usanmadan çıkarmaya çalışıp duruyor aktüel/reel politika alanında esas oğlan rolünün oynayabilmek için..

Şu anlaşılmıyor; sosyalist mücadele 3 kişiyle verilse bile güzeldir. Çünkü sosyalist mücadele kişinin kendi hayat sınırları içinde kervetine çıkılabilecek bir son nokta değidir, mücadelenin kendisi bir varoluş tarzıdır..Asıl hedef sürecin kendisidir, yani senin tabirinle finale kalmaktır,Yalçın hoca "Aydın yalnız kalmayı istemeyen ama yalnız kalmasını bilen yaratıktır" derdi..Türkiye solcusu yalnız kalmaktan çok korkuyor..Hep halkı arkasında görmek istiyor..Sosyalist idealler ile halkın idealleri arasında ikileme düştüğünde halkınkileri seçiyor..Hep Devrim eksenli düşündüğünden, devrim de kitlesel devasa bir maddi gücü gerektirdiğinden, bir süreç olarak sosyalizm fikri, çağları aşan bir sosyalist kültürü bir dantel gibi ince ince örme yaklaşımı hilafına halk kuyrukçuluğu yapıyor..90'larda kürtlerin kuyruğuna takılmıştı, 2000'lerde ise İslamcıların ya da her ikisinin..

Sosyalizmin politik bir ideal olduğu kadar bir varoluş estetiği, sağlam temellendirilmiş bir etik duruş olduğu unutuluyor..Hangisiydi hatırlamıyorum, galiba Anaxagoras'dı, bir Sokrates öncesi filozofuna oğluyla neden ilgilenmediği, kendi bedeninden çıkan bir canlıya neden bu denli duyarsız olduğu sorulduğunda koca bir balgam çıkarıp fırlatmış;

"Bu da benim bedenimden çıktı..Bunu da mı sevmeliyim" demiş..

Öyküyü aktarmamdaki amaç, felsefi ideallerle kıyaslandğında, günlük hayatın ikincil belirlenimleri, rastalntısal bağlanımları, yüzey fenomenleri önemsizdir.Dolayısıyla devrim/iktidar hedefini merkeze oturtup, onu ele geçirmek adına o iktidar aygıtı ile ortadan kaldirmaya çalıştığımız yapıların kendisine yamanamayız..

Örneğin, solculuğu bir yaşam felsefesi olarak özümsemiş hiçkimse, hiçbir koşulda, hiçbir zaman ve mekanda, olası hiçbir evrende Nazlı Ilıcak, Yasemin Çongar vs gibi yaratıklarla, durduğu yerde, yaşarken,canlı canlı çürümekte olan 93 yaşına gelmiş bir bedenle hesaplaşmak gibi patetik bir amaç için biraraya gelmez..Ufuk Uras'ın bu yaptığı sol adına utanç duyulacak bir kepazeliktir, terbiyesizliktir, solu ayaklar altına almaktır. Kendine solcu diyen biri yukarıda adı geçen yaratıklarla adı geçen patetik bir eylem uğruna biraraya gelebilecek kadar niye alçalır?

İşte Ahmet Güney'inki gibi rastlanstısal bir penaltı golüyle maçı kazanmak için.

Şark kurnazlğı, doğu zübüklüğü sadece sağcıların değil solcuların da temel politik stratejisi bu ülkede..Hani Moliere tarzı evrensel cimri karakteri, yığdığı altınlarına bakıp bakıp ağzı sulanır, elini ovuşturur ya, bizimkiler de baktılar ülkede sosyalist sol damar yok, çil çil yobaz oylarına bakıp Sosyalist Devrim hayalleri kuruyorlar..Yobazlara yaranarak bir sosyalist devrim olasılık sınırları içinde bile olsa, Ahmet Güney'in penaltısı misali bir şekilde bu oylara dayanarak bir Sosyalist devrim mümkün bile olsa"bence" gerçek sosyalist tavır "Aman köylülere dayanan bir devrim eksik olsun, yokluğu varlığından çok daha iyi" demektir.

20.yüzyıl iki çok büyük devrime tanık oldu; Rus ve Çin devrimleri..İkisi de Marx'ın öngördüğü proleter devrimle uzaktan yakından ilgisi olmayan köylü devrimleriydi..Birincisi insanlığın sosyalist idealine telafisi çok uzun yıllar alacak çok büyük zararlar vererek trajik bir şekilde çöktü, milyonlarca cana mal olarak alınan iktidar, karşı taraftan nerdeyse kimsenin burnu bile kanamadan kelepir fiyatına geri verildi..İkincisi ise, Zizek'i alıntılarsak, insanlık tarihi boyunca kurulmuş en ideal kapitalist devlete dönüştü, kapitalist ütopyayı, yani sermayenin dikensiz gül bahçesini gerçekleştirdi.

Bu iki Devrimden hiçbirşeyi öğrenmediysek en azından şunu öğrenmiş olalım; iktidarı almak/seçim kazanmak/kitleselleşmek komunist bir topluma giden, çağlar katedip sürüp giden sürecin aslında üzerinde düşünülmesi bile gerekmeyen bir momentidir, asıl belirleyici olan dinamik değildir..Asıl mücadele toplumun derin dokularında verilir,asıl devrim buralarda devam eden "bitimsiz" bir "süreçtir". Komunist toplum bir Varlık/Being değil, bir oluş/Becoming'tir..Grand Canyon, hafriyat makineleri ile, kazma ve kürekle birileri tarafından inşaa edilmedi; rüzgar ve nehir milyonlarca yıl boyunca kayaları yavaş yavaş aşındırarak ortaya çıkardı..

Ha elbette, insanlık da milyonlarca yıl beklesin demiyorum; denizin sonuna gelmiş kapitalizmin yıkıcılığı yüzünden insanlığın o kadar bekleyecek zamanı kalmadı belki de...

Ancak finali kazanacağız diye, başdüşmanın olan toplumsal aktörlerle biraraya gelmeye çalışmanın da sonuç vermediği, aksine asıl sonucu çok daha ileri attığı da Sovyet ve Çin deneyimleriyle ortaya çıktı..

Bugün, hem sınıfsal hem kültürel olarak bu toplumun ana egemen yapısı olan muhakazakarlık ile biraraya gelirsen, birlikte yenmeye çalışacağın kim kalacak? Ya da ezeli rakibinle kadroları birleştirirsen finali maçı kimler arasında yapılacak? Hangi iki taraf arasında oynanacak? 70 milyonluk bir halk ile birkaç bin subay arasında mı?