Türkiye'de Sosyalist Hareket Var Mı? Popüler
Reel Sosyalizmin çökmesinden sonra neo-liberalizmin rakipsiz geçen yirmi yıllık hegemonyasının çatırdamaya başlaması ile birlikte sosyalist politikalara ve örgütlülüğe dönülmesi yönünde talepler artarak yükselecek.
Peki Sosyalist Politikalar tam olarak nedir? Öznesi kimdir, kim tarafından icra edilir? Hangi yöntemleri, hangi pratik kanalları kullanır? Tuplumsal tabanı var mı, varsa kim?
Kuşkusuz bu sorulara benim yanıt verebilmem beklenemez. Ben bu yazıda sadece şunu iddia edeceğim; Sosyalistler olarak , "Sosyalist Politika" deyince orda bir yerde duran, mesala sarılıp sandığa kaldırılmış, gerektiğinde çıkarılıp kullanılacak bir aleti, adeta somut bir nesneyi algılarız. Yani zaman/mekan ötesi, İsviçre çakısı gibi birşey gelir aklımıza. - Yükselen yobazlık karşısında ne yapılmalı? "Sosyalist Politikalar uygulanmalı?" -AB karşısında tavrımız ne olmalı? Emeğin Avrupasını savunmalıyız. -Kürt meselesine çözüm önerimiz nedir? Sınıfsal çözümlemelere dayanan Sosyalist Politikalar.
Peki nedir bu "Sosyalist Politikalar" tam olarak?Dinleyicileri sol entellektüllerden oluşan bir konferansta dile getirir gibi değil ama; 2009'un Türkiyesinde diyelim Çemişkezek'te bir seçim mitinginde bulunanların, ya da Çorum'da bir kahvehanede oturanların, ya da bir üniversite kampüsünde McDonald'ta hamburger yiyen gençlerin anlayacağı bir dille anlatmak gerekirse.
TÜRKİYE'DE SOSYALİST BİR HAREKET VAR MI YA DA DAHA ÖNCE HİÇ OLDU MU?
Bence hayır. Bu ülkeyi daha yaşanılası bir yer haline getirmek için hayatlarını vermiş, ağır işkencelerden geçmiş, büyük bedeller ödemiş insanlarımızın anılarına, emeklerine saygısızlık yapmayı istemem. Bu ülkede Sosyalizm ideali için bir ömür harcamış insanların çabaları boşa gitmiştir, hiçbir birikim yaratmadan kaybolmuştur demiyorum. Ben daha çok Fetekoş'un bir yorumunda dile getirdiği türden beklentileri yerine getirecek bir sosyalist hareket yok ve hiç olmadı diyorum;
"Ancak konu siyaseti devindirecek asli unsurlara gelince, onlar hem eklektik biçimde dinci gericiliğin bazı öğelerini seçip bununla uyum sağlama çabasıyla açıkça bu hareketi destekleyen ve ideolojik olarak besleyen liberallerle hem de içinde kitleleri uyuşturucu birçok etki barındıran ve sistem tarafından sürekli palazlandırılan gericiliğin iktidarıyla karşı karşıya bulunan ve siyasetini, siyasetinin araçlarını da bu gerçek karşısında şekillendirmesi gereken sosyalistlerdir"
“kesinlikle Kemalist tabanın içinde hapsedildiği kısır laik şeriatçı eksenin yıkılması, bu kesimin ideolojik olarak içinde bulunduğu vizyonsuzluktan kurtarılması için çalışılmalıdır. Bu da hiç şüphesiz sosyalistlerin görevidir”
"Bir gün Cumhuriyet mitinglerine katılırsam pasif bir katılımcı olarak orada bulunmayacağımı, bunun ancak ve ancak ayakları yere basan bir örgütlü sosyalist projenin Kemalist tabana yönelik çalışmasının parçası olacağını zannediyorum"
Bu pasajda kilit kavram "siyaseti devindirecek asli unsurlar". İşte ben bu anlamda Türkiye'de bir sosyalist hareket yok ve hiç olmadı diyorum. Bunun en büyük gerekçesi belki Türkiye toplumun, sosyalizm için gerekli olan kapitalistleşme sürecinde çok geç kalmış olması, dolayısıyla köylülüğün kırılıp güçlü bir proleter sınıfın ortaya çıkmamış olmamasıdır. Sonuçta Sosyalist hareket olarak bü ülkede , toplumla organik güçlü bir ilişki içinde olan sadece kitle hareketleri değil, irili ufaklı Aydın hareketlerini gördük.
Detaylara girmeden bir parantez açıp, bir istisna gibi duran oluşumun hakkını vereyim; Türkiye'de bir hareket olmaya en çok yaklaşmış sosyalist grup Devrimci Yol geleneğidir. "Türkiye'de bir sosyalist hareket hiç olmamıştır" diyerek 70'lerin o güçlü oluşumuna karşı haksızlık etmiş olmayayım. 2009 Türkiye'sinde sosyalist sol adına hiç olmazsa iyi kötü dikkatimizin yöneldiği, acaba yeni bir açılım yapacaklar mı diye beklediğimiz, ÖDP/Birgün gibi girişimler onların insiyatifiyle oluştu daha çok. Bugün sosyalizm adına iyi kötü bir umudu sürekli kılmamızı sağlayan ne varsa, hep onlardan kaynaklanıyor. İstisna olmaya yaklaşmış ikinci grup olarak da TİP'i sayabiliriz sanırım. Bunların bile neden bir hareket olamadığına yönelik fikirlerimi aşağıdaki bir başlıkta dile getirmeye çalışacağım.
Fetekoş'un pasajlarına dönecek olursam; Benim bütün yazılarımda, belki yeteri kadar ifade edemediğim temel tezim şu: "Siyaseti devindirecek asli unsur" olarak bir "Sosyalist Hareket"in bir yerlerde durduğunu varsayamayız. Böyle bir önkabul idealizmdir, materyalizmle ilgisi yok bence. İdealist filozofların bütün düşünsel yapılarını üzerine inşa ettikleri bir takım "a priori", aşkın öncülleri varsaymak anlamına gelir. Bir sosyalist hareket'in varolduğu bir durumda icra edilecek "sosyalist politikalar", varolmadığı bir durumda yapılacak politikalar ile aynı değildir. Bu ayrımı şöyle ifade edeyim;
Eğer ortada bir "sosyalist hareket" varsa, sosyalist politikalar "icracı" olmak zorundadır. Bir "sosyalist hareketten" bahsedemiyorsak, sosyalist politikalarımız "kurucu"/(constitutive) pratikler olmak zorundadır. Türkçe terimi, "kurucuyu" kullanınca bir anlam kayması yaşanıyor. O yüzden ingilizcesini de verdim. "Kurucu" pratiklerin neler olduğu apayrı, devasa bir tartışma konusudur ama kurmak fiilinin dar anlamıyla kullanmıyorum. Kurucu pratikler derken neyi kastettiğimi belki en iyi "icracı" politikalarla oluşturduğu tezata vurgu yaparak dile getirebilirim. Kurucu pratikler, emekçilerin kurtuluşuna dolaysız yoldan hizmet edecek çözümler sunmaz. Kurucu pratikler, icracı politikalar yapacak hareketin oluşumunun altyapısını yaratmaya yöneliktir. Bu pratikler tek bir merkezden organize edilemez. Herkesin "bulunduğu yerde" kollektif bir aklın oluşumuna yönelik özgül, yapısı gereği bağımsız, küçük küçük oluşumlardır. İcracı hareket, bu kurucu pratiklerin zaman içinde eklemlenmesiyle oluşur. Örnek vermem gerekirse; Halkevleri mücadelesi şimdiye kadar sosyalistlerin uyguladığı ender kurucu pratiklerden biridir. Benim iddiam kurucu pratiklerin Halkevleri gibi numunelik bir kaç model ile sınırlı kalmaması, bunların olabildiğince çeşitlendirilmesidir.