Finans Kapital ve Komplo Teorisi Popüler
Makale
Son bir haftadır Kuzey Amerika'da finans sektöründe yaşanan sıkıntılar büyük bir krizin mi habercisi, kale çatırdıyor mu ? 158 yıllık tarihe sahip, dünyanın en büyük finans kuruluşlarından olan Lehman Brothers battı. Halbuki 31 mayıs itibarı ile şirketin toplam varlıkları 639 milyar dolar olarak anons edilmişti. Bir diğer dev olan Merrill Lynch'in geçen yılki değeri 100 milyar dolarken, Bank of America tarafından 50 milyar dolara satın alındı. Bu yıl 20 milyar dolar sermaye artırımında bulunan sigorta şirketi AIG, batmamak için çok acil 40 milyar dolara ihtiyacı olduğunu açıkladı.
Amerikan konut piyasalarını 5 trilyon dolar ile fonlayan Lehman Brothers ve Merrill Lynch, toplam konut piyasasının %40'na fon sağlayan dev kuruluşlardı. Ve bu fonun önemli kısmını uzakdoğu piyasalarından sağlıyorlardı. Uzakdoğu'dan alınan fonların tahmini rakamın birkaç trilyon dolar olduğu söyleniyor. Ve bunun çok önemli bir kısmı Çin Bankaları....
1929 Büyük Buhran'ından beri yaşanan her sıkıntıyı, resesyonu, krizi güçlenerek aşan kapitalizm acaba bu krizi de aşabilecek mi ? Ya da güçlenerek mi aşacak ? soruları aklı kurcalarken, olaya başka taraftan bakıldığında Komplo Teorisi denebilecek bazı yaklaşımlar da yakalamak mümkün.
11 Eylül olayları ile ilgili neredeyse hemen herkesin ortak fikri/yaklaşımının, bu olayların arkasında ABD ve finans kapitalin olduğu yönünde şüphelerin olmasına rağmen, bugüne kadar bu korkunç şüphenin üzerine giden devlet/hükümet kurumları olmadı. Ve konu zamana bırakılmış durumda. 5000 bin insanın ölümünü tek kalemde yapabilen bu korkunç güç için artık her türlü komplo teorisi yapılabilir durumda. Bu yaşanan finans krizinin arkasında da başka oyunlar oynanıyor olabilir mi ? Hele, birkaç trilyon dolar mertebesinde alınan uzakdoğu kredilerinin batırılması konu olunca, insanın aklına kurt düşüveriyor. Her yıl %10'lar mertebesinde büyüme gösteren ve gösterecek olan; 2025 yıllarında ABD ekonomisi ile atbaşı olması düşünülen Çin ekonomisi için indirilen büyük darbe olabilir miydi bu operasyon ? Kim bilir ? Bunu da zaman gösterecek...
Üye eleştirileri
-
2008-09-21 05:12:36 |Publisher| emrahpolat
-
2008-09-21 04:48:22 |Administrator| AliOsman

Emrah, başlık her ne kadar komplo teorisi üzerine kurulmuş olsada anlatmak istediğim şey, olay olsa olsa böyle cereyan etmiştir şeklinde bir şey değil. Varolan finans kapital bunalımına bu şekilde de bakılabilirdi. Yazımdaki ifadelerde Mahir Kaynak'ın üslubunun olduğunu sanmıyorum. Kaynak, daha çok, ben bu işleri iyi bilirim, yıllarca MİT'te çalıştım. Bu iş benim uzmalık konum havalarındadır.
Aslında bu durum genel kabul gören teorilerin dışındaki yaklaşımlar için de bir tehlike oluşturabiliyor. örneğin Taraf-Genç Siviller oluşuma ilişkin söylediğimiz-yazdığımız 'Bu adamlar bilerek-bilmeyerek ABD'nin Neo Liberal politikalarının arkasından gidiyorlar, söylemimiz bile birileri tarafından komplo teorisi olarak açıklanabilir. Bu arada yaptığımız sınıfsal tahlilleri olayın dışında tutuyorum tabiki..
-
2008-09-19 15:13:00 |Publisher| bulent
-
2008-09-20 12:31:18 |Publisher| emrahpolat

Ali Osman,
Şu görüşüne katılamayacağım: "11 Eylül olayları ile ilgili neredeyse hemen herkesin ortak fikri/yaklaşımının, bu olayların arkasında ABD ve finans kapitalin olduğu yönünde şüphelerin olmasına rağmen, bugüne kadar bu korkunç şüphenin üzerine giden devlet/hükümet kurumları olmadı. Ve konu zamana bırakılmış durumda. 5000 bin insanın ölümünü tek kalemde yapabilen bu korkunç güç için artık her türlü komplo teorisi yapılabilir durumda."
Böyle şüpheler olabilir ama bence, 11 Eylül'ün arkasında Amerika varsa, bu subjektif değil objektif bir varolma olabilir ancak. Biraz daha açmak istiyorum, Sovyetler'e karşı Afganistan ve Pakistan'da islamcıları güçlendirdiler, bir zamanlar Bin Ladin'le birlikte çalıştılar, ama sonunda silah kendilerine döndü; yani subjektif olarak bunu istemediler, ama objektif olarak buna yol açtılar. Fakat olay olduktan sonra, 11 Eylül'ü bir 'fırsat' olarak görüp dünya eğemenliğini perçinleme yoluna gidiverdiler. Tabii biraz kör topal oldu, ama bu böyle oldu. Belki de Amerika'yı güçlü kılan yanlardan biri bu.
Türkiye'de son zamanlarda kerameti kendinden menkul 'stratejistler' türedi: Sonuçlara bakıp nedenleri değerlendiriyorlar, daha doğrusu sonuçlarla uyumlu hale getiriyorlar ve her şeyi komployla açıklayıveriyorlar. Zaten komplo teorisiyle hemen her şeyi 'kusursuz' bir biçimde açıklamak mümkün. Benim pek benimsemediğim bir yaklaşım bu. Gerçi zaman zaman Mahir Kaynak'ı izlediğimi itiraf etmeliyim, dinlemesi hoş oluyor, eskiden 'Komplo Yok!' adında bir kitabını da okumuştum; farklı bir bakış sunabiliyor bazen.
-
2008-09-19 03:11:44 |Administrator| AliOsman
-
2008-09-19 02:15:45 |Administrator| AliOsman
-
2008-09-19 02:36:12 |Administrator| guclu
-
2008-09-19 01:16:40 |Administrator| guclu

Alios,
Komplo teorileri tabi ki kurulabilir, üstelik beyin fırtınası olarak da çok işlevsel olabilirler. Zerresine inanmasam da komplo teorileri okumak bana her zaman eğlenceli gelmiştir.
"King" metaforu çok yerinde olmuş. Bana "Rıfkı"dan ziyade, oyunun bütün cezalarının birarada tek bir seferde oynandığı "süper kanlı" versiyonu gibi geldi. Şu an herkes battı ve sıra kozlarda..
-
2008-09-19 00:58:21 |Administrator| AliOsman

Güçlü, baştan beri bu KOMPLO lafına taktın haa :-) Mevzu komplo teorisi etrafında dönüyor gibi görülebilir. Ama anlatılmak istenen, öncelikli olarak yaşanan sıkıntının genel bir fotoğrafı, olası, perde arkası yansımalarına karşı gayet özel yorumlar ve küresel ölçekte ne tür değişiklikler yaratabilir..? Yani bir nevi 'beyin fırtınası' işi...
-
2008-09-19 00:31:39 |Administrator| AliOsman

Rıfkı da yi bir benzetmeydi. Ama Rusya'nın elinde Rıfkı'yı patlatmak için ABD'nin elinde uzun kupa olması yeterli değil. Oyunu yönlendirebilecek eltutarlarının da olması şart. Bugünün siyasi konjektüründe ABD'nin elinde yeterince eltutar var gibi görünüyor. Ama 5-10 sene sonra ne kadarı kalır onu bilemem.
-
2008-09-19 00:44:37 |Administrator| guclu

Kapitalist piyasa ekonomisinin anarşik doğası, üzerinde komplo teorilerinin oynanmasına izin vermez düşüncesindeyim. Yani surf yapayım derken dalgalar sizi yutuverir. Krizin nesnel sonucu Rusya'nın zorlanmasıdır gerçekten de ama bu ABD açısından en fazla Pirus Zaferidir. Adamların en büyük beş yatırım bankasından üçü gitti son üç aylık süreçte, üstelik ikisi son üç günde topu dikti, kalan son büyük yatırım bakası olan Morgan Stanley'i muhtemelen Çinliler alıyor (bu sabahki haber). Lehman'ın aktif büyüklüğü TC'nin birbuçuk misli, 650 milyar YTL :o Dün tarihi bir şekilde beş büyük merkez bankası piyasayı milyarlarca dolara boğdular, TCMB bile 2,5 milyar YTL verdi piyasaya. Yıllarca "piyasalar, piyasalar" diye gıdaklayan bütün liboşlar bir anda dut yemiş bülbüle döndüler. Yirmi yıllık bir trendin sonuna geliyoruz. Yani Thatcher-Reagan ile başlayan bir dönem, fiilen bu hafta sona erdi, işin resmiyete dökülmesi ise çok uzun sürmeyecektir.
Bir kalemde, uzun yıllardır devam eden neoliberal konsensus darmadağın oldu. Yeniden düzenlemecilik, yeniden kamu müdahaleciliği gündeme gelecek. Bu, kaçınılmazdır. Bunun ille de devletin fabrika açması,KİT kurması olarak gerçekleşmesi gerekmez, her dönem kendi kurumlarını yaratır. Deli gibi akan sermayeyi belli ölçülerde kısıtlayacak düzenlemeler gündeme gelecektir.
-
2008-09-18 09:30:03 |Publisher| bulent
-
2008-09-18 10:26:14 |SAdministrator| onder

Eğer senin komplo teorilerinde doğruluk payı varsa, oyunun adı bence daha çok Rıfkı'dır. Üstelik Rıfkı, Rusyanın elinde sarkmış görünüyor. İlk kupa çıkmış ve ABD tuttuğu ilk ellden itibaren sürekli kupa dönecek demektir. Rıfkı'nın Rusya'nın elinde patlayıp patlamayacağı sorusunu, ABD'in kupalarının uzunluğu belirleyecek gibi görünüyor.
Kesin olan; şimdi ABD'in umduğu gibi Rıfkı elde tek durmadığı ve ilk kupa dönüşüne düşmeyeceği.
Rusya bence şuanda büyük güçler arasında en avantajlı konumda olan ülke. Uçsuz bucaksız altı enerji kayanayan topraklara sahip. Görece çok küçük bir nüfusu var ve en önemlisi o nüfusun tüketim alışkanlıkları ABD için olduğu gibi handikap yaratacak kadar yüksek seviyede değil..Tamam dünyanın en büyük görgüsüzleri, en tipik sonradan görmeleri Rusya'da ama halkın genelinin tüketim seviyesi hala çok düşük olsa gerek..Beklentileri zaten az olan bir halkın, o seviyede gitmesi çok kolayken, har vurup harman savurma, aşırı lüks tüketim bağımlısı ABD'in onlarca yıllık yaşam şeklini değiştirmesi zor görünüyor;
Bu kriz devam etmeli ve derinleşmeli ki, dünyanın kapasitesini zorlayan "Amerikan Rüyası"nın bitmek zorunda olduğu anlaşılsın.
-
2008-09-17 10:24:22 |Administrator| AliOsman

Kaptan'ın Komplo Defterine Ek : Petrol fiyatlarının uzunca bir süre yüksek seviyelerde gitmesi ile beraber Rusya, ekonomisini bayağı toparladı. Ve Gürcistan'a girerek, ABD-AB-NATO üçgenine kafa tutmaya başladı. Ve her ne hikmetse ardından petrol fiyatları 90 dolar mertebesine geriledi.
Fiyatları ne belirler ? Talebin düşmesi... Petrol fiyatlarındaki talep neden düşer ? Orta ve ya kısa vadedeki kriz beklentisi, talebi azaltabilir. Elde ne vardı ? Gayrı-menkul, konut kredisi krizi... Bu kriz global finans kapital boyutlarına ulaşırsa ne olur ? Toplumda kriz beklentisi artar... Ve fiyatlar düşme temayülü gösterir. Peki petrol fiyatlarının düşmesi Rusya'ya yarar mı ? HAYIR...
Bu iş bir KİNG oyunu gibi... ABD koz asını vurdu. Çin koz 10'sunu, Rusya'da koz valesini düştü/düşecek. Muhtemelen koz papazı da ABD'de... Çok sıkışırsa onu da vurup kozları bitirecek. Ve kalan maçalar (sanzatülü oyunda), koz vazifesi görecek. Yani aynı hamle ile hem Çin'i hem de Rusya'yı vurdu.
Bu yazdıklarım tamamen komplo teorisidir. İsim benzerlikleri tamamen tesadüfidir. :-)
-
2008-09-17 03:47:20 |SAdministrator| onder
Alýntý:Komplodan çok, sistemin kendi iç dinamiği söz konusu düşüncesindeyim. Ama aslına bakarsan da ancak komplo kurmak istersen böyle bir yapı kurarsınsmilies/smiley.gif
Lafi gediğine koymuşsun Güçlü; kapitalist sistem bana hani şu denge cambazları vardır ya onları hatırlatıyor; tek ayağı üzerinde duran bir sandalyenin üzerinde alnında, burnunda bir çubuk üzerinde tabakları, elleriyle ve boşta olan ayağı ile de bir çember çeviren bir cambaz.
-
2008-09-17 01:38:28 |Administrator| guclu

Amerikan finansal sisteminin bir krize girmesi ve bu krizin de epey zorlu olması bekleniyordu da bu kadar şiddetli olması beklenmiyordu. Lehman resmen battı, Merrill Lynch resmen yutuldu, AIG topu dikmek üzere. Bunları bir ay önce yazsak, söylesek kimse inanmazdı.
Krizin arka planında "mortgage piyasası" ve "türev ürünleri" var. Kısaca bahsedeyim. Mali ya da ticari bir ürünün fiyatının değişmesinden dolayı zarar edecekseniz, fiyatı ve değeri bu ürünün fiyatına bağlı olarak hareket eden ve asıl amacı sizi bu fiyat değişiminde korumak olan (hedging) bir mali enstrümana yatırım yaparsınız. Buna türev ürün deniyor. Bu türev ürünler spekülatif amaçla da kullanılıyorlar, herhangi bir düzenleme ve denetime tabi olmadıkları için. Hatta iş o noktaya geldi ki normal koşullarda asıl ürünün fiyatına göre fiyatlarının değişmesi gerekirken, asıl ürünün fiyatını belirler hale geldiler. Mesela pamuk fiyatının düşme riskine karşı korunmak için ilgili bir türev ürünü alan pamuk üreticisi, pamuk fiyatlarına göre değişmesi gereken türev ürünün fiyatının spekülatif ataklarla değişmesi nedeniyle pamuk fiyatında ciddi oynamalar yaşayabilir. Yani mantık zinciri terse dönmüş olur.
ABD'de olan hikaye şu: Bankalar ve emlak kredisi vermek amacıyla kurulmuş mali kuruluşlar, son yıllarda şişen hisse senedi ve emlak fiyatlarının verdiği gazla, düşük gelir grubundaki vatandaşlara son derece kötü koşullarda bir sürü emlak kredisi verdiler. Bu kredilere, "subprime mortgage" deniyor. Düzenli bir geliri olmayan bu vatandaşlara verilen krediler bir sepette toplanıp derecelendirildi, en iyiden en kötüye doğru ve sigortalandı. Yani kredi ödenmedikçe sigortacı kuruluşlar yani ilgili türev ürünlerini ihraç edenler bu parayı ödemeyi taahhüt ettiler. Bununla da kalınmadı; az önce derecelendiğini ve iyiden kötüye doğru sıralandığını söylediğim kredi sepetine endeksli mali kağıt ve enstrümanlar da çıkarıldı ve nalları diken yatırım bankaları tarafından bol bol da alındı.
Sistemin sürmesinin tek koşulu kredi borcu olan alt gelir grubunun ödemelerini aksatmadan yapabilmesiydi ki, son bir senedir ödeyemedikleri ortaya çıktı. Ekonomik durgunluk, artan işsizlik önce halkı vurur, malum. Önce vatandaşlar, sonra, bu insanlara kredi veren şirketler, kredi veren şirketleri sigortalayanlar, kredi sepetlerine yatırım yapanlar hepsi ama hepsi aşağıdan yukarı doğru çöktüler.
Komplodan çok, sistemin kendi iç dinamiği söz konusu düşüncesindeyim. Ama aslına bakarsan da ancak komplo kurmak istersen böyle bir yapı kurarsın:-)
Yorumlar
Aslında bu durum genel kabul gören teorilerin dışındaki yaklaşımlar için de bir tehlike oluşturabiliyor . örneğin Taraf-Genç Siviller oluşuma ilişkin söylediğimiz-ya zdığımız 'Bu adamlar bilerek-bilmeye rek ABD'nin Neo Liberal politikalarının arkasından gidiyorlar, söylemimiz bile birileri tarafından komplo teorisi olarak açıklanabilir. Bu arada yaptığımız sınıfsal tahlilleri olayın dışında tutuyorum tabiki..
Şu görüşüne katılamayacağım : "11 Eylül olayları ile ilgili neredeyse hemen herkesin ortak fikri/yaklaşımı nın, bu olayların arkasında ABD ve finans kapitalin olduğu yönünde şüphelerin olmasına rağmen, bugüne kadar bu korkunç şüphenin üzerine giden devlet/hükümet kurumları olmadı. Ve konu zamana bırakılmış durumda. 5000 bin insanın ölümünü tek kalemde yapabilen bu korkunç güç için artık her türlü komplo teorisi yapılabilir durumda."
Böyle şüpheler olabilir ama bence, 11 Eylül'ün arkasında Amerika varsa, bu subjektif değil objektif bir varolma olabilir ancak. Biraz daha açmak istiyorum, Sovyetler'e karşı Afganistan ve Pakistan'da islamcıları güçlendirdiler, bir zamanlar Bin Ladin'le birlikte çalıştılar, ama sonunda silah kendilerine döndü; yani subjektif olarak bunu istemediler, ama objektif olarak buna yol açtılar. Fakat olay olduktan sonra, 11 Eylül'ü bir 'fırsat' olarak görüp dünya eğemenliğini perçinleme yoluna gidiverdiler. Tabii biraz kör topal oldu, ama bu böyle oldu. Belki de Amerika'yı güçlü kılan yanlardan biri bu.
Türkiye'de son zamanlarda kerameti kendinden menkul 'stratejistler' türedi: Sonuçlara bakıp nedenleri değerlendiriyor lar, daha doğrusu sonuçlarla uyumlu hale getiriyorlar ve her şeyi komployla açıklayıveriyor lar. Zaten komplo teorisiyle hemen her şeyi 'kusursuz' bir biçimde açıklamak mümkün. Benim pek benimsemediğim bir yaklaşım bu. Gerçi zaman zaman Mahir Kaynak'ı izlediğimi itiraf etmeliyim, dinlemesi hoş oluyor, eskiden 'Komplo Yok!' adında bir kitabını da okumuştum; farklı bir bakış sunabiliyor bazen.
Komplo teorileri tabi ki kurulabilir, üstelik beyin fırtınası olarak da çok işlevsel olabilirler. Zerresine inanmasam da komplo teorileri okumak bana her zaman eğlenceli gelmiştir.
"King" metaforu çok yerinde olmuş. Bana "Rıfkı"dan ziyade, oyunun bütün cezalarının birarada tek bir seferde oynandığı "süper kanlı" versiyonu gibi geldi. Şu an herkes battı ve sıra kozlarda..
Mevzu komplo teorisi etrafında dönüyor gibi görülebilir. Ama anlatılmak istenen, öncelikli olarak yaşanan sıkıntının genel bir fotoğrafı, olası, perde arkası yansımalarına karşı gayet özel yorumlar ve küresel ölçekte ne tür değişiklikler yaratabilir..? Yani bir nevi 'beyin fırtınası' işi...
Dün tarihi bir şekilde beş büyük merkez bankası piyasayı milyarlarca dolara boğdular, TCMB bile 2,5 milyar YTL verdi piyasaya. Yıllarca "piyasalar, piyasalar" diye gıdaklayan bütün liboşlar bir anda dut yemiş bülbüle döndüler. Yirmi yıllık bir trendin sonuna geliyoruz. Yani Thatcher-Reagan ile başlayan bir dönem, fiilen bu hafta sona erdi, işin resmiyete dökülmesi ise çok uzun sürmeyecektir. Bir kalemde, uzun yıllardır devam eden neoliberal konsensus darmadağın oldu. Yeniden düzenlemecilik, yeniden kamu müdahaleciliği gündeme gelecek. Bu, kaçınılmazdır. Bunun ille de devletin fabrika açması,KİT kurması olarak gerçekleşmesi gerekmez, her dönem kendi kurumlarını yaratır. Deli gibi akan sermayeyi belli ölçülerde kısıtlayacak düzenlemeler gündeme gelecektir.

Bence de yazında Mahir Kaynak üslubu yok hocam.