Solun Vazgecemeyecegi Popüler

Yeni bir sosyalist anlayis ne liberalizm ile ne ulusalcilik ile ne de eski doktriner solculukla kurulabilir. Ama solun 150 yillik Marksist ve yuzlerce yillik esitlikci yaklasimini korumasi, sosyalist degerlerin ozunu savunmasi da ayri bir zorunluluktur.

Sosyalist solun dunyanin yaklasik yarisinda egemenlik kurdugu, kalan yarisinda da ideolojik hegemonyasinin son derece guclu oldugu 20. yuzyil biteli ve yeni bir yuzyil baslayali sekiz yil oluyor. Bu yeni yuzyil, reel sosyalizmin cokus doneminin uzerine insa edilen neoliberal hegemonyanin doludizgin yasandigi 1990'larin sorgulanmasina sahne oluyor. Cok daha genis ve baska bir tartismanin konusu ama cilginca karmasiklasan ve duzenlenmesi bu yuzden guclesen finansal piyasalar, ulusal devletlerin politik varliklarina birer tehdit olarak belirmis bolgesel birliktelikler, giderek zayiflasa da hala dunyanin en buyuk gucu olan ABD'nin muhtemel yonelimleri, Cin'in ve Rusya'nin onemli birer guc olarak yukselisleri, Latin Amerika'da ilk donem sosyal demokrasisine benzese de insani umut etmeye yonelten sol yonelimler ve buna benzer butun ogeleri alt alta koyup manzaraya karsidan baktigimizda solun 1989 sonrasi doneme gore daha az kasvetli ve umutsuz olmasini saglayacak bir genel konjonktur ile karsilasiyoruz. Bulutlar henuz dagilmadi ama gokgurultusu dindi gibi ya da daha uzaktan geliyor sesi.

19 ve 20. yuzyil sosyalistlerinin temel tartisma konulari iktidarin nasil alinacagi, devrim surecinde hangi siniflarla ne duzeyde iliski kurulacagi, iktidar alindiktan sonra ulke duzeyinde ekonominin ve yonetimin nasil orgutlenecegi gibi daha "reel" meselelere odakliydi. Su an icinde bulundugumuz donemde ise, temel konularin bunlar olmadigi aciktir. Bunlarin konusulmamasi gerektigi anlamina gelmez kuskusuz ve hatta belki de bu tur tartismalari yeniden ele almanin da yavas yavas vakti geliyor. Ama daha pismesi, "helmelenmesi" gereken bir dusunsel ve pratik surec var onumuzde: Insanlari, ozellikle de emegi ile gecinen insanlari sosyalist fikir ve orgutlerle nasil bulusturacagiz?

Devrimci surecler genellikle onceden kestirilemeyen bir sekilde aniden ortaya cikiyorlar. Tabi ki yoktan var olmuyorlar, onlari onceleyen bir dusunsel ve pratik surece yaslanip olgunlasiyorlar. 1968 Mayis'inda butun Avrupa ve ABD'yi kaplayan toplumsal ayaklanmaya yol acan fikirler birden bire ortaya cikmis, Mayis ayinda kendiliginden soylenmis argumanlar degildi. Belki  bes, alti yildir soylenip propagandasi yapilan ama insanlari cekmeyen dusuncelerdi bunlar. O donemin onde gelen militanlarindan birinin, Roma Universitesinden bir ogrenci liderinin ifadesiyle, 1967'de soylendiginde ogrenci kitlesinden hicbir olumlu yanit alamayan taleplerin cok daha asirilari, 1968 sonbaharinda vazgecilmez hale gelecektir. Bunun ongorulmesi mumkun degildir kuskusuz.

1980'lerin sonunda solculga bulasmis insanlarin yasadigi baslica talihsizlikler, reel sosyalist duzenin tabir-i caizse uzerlerine cokmesi, 19. yuzyilin sonundan itibaren olusmus sosyalist dusunce yapisinin disina cikilabilmesinin kisa ve orta vadede neredeyse imkansiz olmasi, hayati devrimci bir tarzda donusturebilme amacindan cok kendi orgutsel varliklarinin korunmasiyla ilgilenen hareket ve partilerin ideolojik ve politik yetersizlikleri ve en onemlisi de kapitalizmin asilabilir/yikilabilir bir sistem oldugu fikrinin gittikce zayiflamasidir. Bir de bu yetmezmis gibi, her turden liberal dusunce ve yaklasim "yeni sol" adiyla piyasaya surulmustur. Daha iki gun once, gazetenin birinde eski komunist partisinin son genel sekreteri solculuk kilifiyla liberalizm pazarliyordu. Reel sosyalizmin cokusune sasmamak gerekiyor bu durumda.

Yeni bir sosyalist anlayis ne liberalizm ile ne ulusalcilik ile ne de eski doktriner solculukla kurulabilir. Ama solun 150 yillik Marksist ve yuzlerce yillik esitlikci yaklasimini korumasi, sosyalist degerlerin ozunu savunmasi da ayri bir zorunluluktur. Siniflarin varligini yoksayan, somuru kavramini kulak arkasi eden, kapitalizmle sorunu olmayan naif bir demokrasi havariliginin solculukla iliskisi de son derece sinirli olacaktir. Ayrica toplumsal hiyerarsi ile hesaplasma fikrini tasimayan, yani esitlikci olmayi da basaramayan bir solun da solculugu suphelidir. Solun tek meselesi demokrasi ve siyasal ozgurlukler olamaz. Bunun icin cesitli ve boy ve yaslarda, genciyle yaslisiyla "siviller" mevcut zaten. Esitlik ve sinifsal somuru ise sosyalistlerin her daim ana meselesi olacaktir. En azindan kapitalizm var oldugu muddetce...