Sorgulanması Gereken Bir Olgu : Sendikalar Popüler

İşçi sınıfı tarihi, sendikalar tarihi olarak da adlandırılabilir. 19. Yüzyılın ikinci yarısında görünmeye başlayan işçi birlikleri, patronun işçilere karşı görev ve hakları vardır, şekinde özetlenebilecek Le Play doktrinleri temelinde örgütlenmeye başladı. Patron sorumluluğu olarak ortaya konan şeyler : Dayanışma sandıkları, temiz ve ucuz lojmanlar, parekendecilere gore daha ucuza temin edilebilen gıda ve diğer ev malzemelerinin satıldığı işçi kooperatifleri… olarak düşünülebilir.

Paris Komünü neticesinde elde edilen vatandaşlık hakları, Rus Devrimi ile birleşince, tüm dünyada oluşan devrime endeksli sol bir dalga oluştu. Sendikalar da bu dalgadan etkilendiler. Ve KIZIL sendikacılık yaygın bir güç haline geldi.

Oluşan bu güç ile ciddi kazanımlar elde edilmeye başlandı. Avrupa’daki sosyal devlet kavramının altında, Avrupa sendikal hareketleri yatmaktadır. Yani neredeyse tüm kazanların arkasında sendikal güçleri görmekteyiz.

Buraya kadar sol adına herşey iyi, hoş görünmekle beraber; gelinen nokta itibarı ile bazı soruların sorulması ve duruş noktalarının oluşturulması gerekmektedir.

Kapitalizm, Marks’ın öngörüsü ile ilk firesini İngiltere’den verecekti. Olmadı. İngiltere’ye göre görece çok daha az işçi sınıfına sahip olan Rusya’da devrim oldu. Ve akabinde kapitalizm, hızla kendini yenilemeye , geri adımlar atmaya başladı. Özellikle Avrupa’da, sol dalga yükseliyor ama bir türlü beklenen devrimler gerçekleşmiyordu. Kapitalizm, sıkıntıya düştüğü, daraldığı noktalarda ödünler veriyor, kendine yeni nefes alacak alanlar yaratıyordu. Zaman kazanan kapitalizmin yardımına önce Dünya Savaşı, 1960’lardan sonra da yeni pazarlar, yeni teknolojiler  (özellikle tarım ve sanayide bilimin ticari uygulamaları, bilişim, genetikdeki gelişimler)  yetişti.

Sendikal hareketlerin tarihine bakıldığında, yaşanan neredeyse tüm kazanımların kapitalizmin kendini tekrar üretebilmesinde yardımcı olacak zamanın kazanılmasını sağladığını görüyoruz. Bu kazanımlar ‘ekonomizm’ olarak da adlandırılabilir. Ama tüm olumsuzlukları ekonomizme, tüm iyi şeyleri de sınıf sendikacılığına yüklemek ne kadar doğru ve akla yatkındır ? Bir başka soru : Dünya tarihinde hangi devrime sendikalar öncülük etmiştir ? Yakın tarih olarak, 1968’lerde yaşanan süreç de bile bunca kitle desteğine rağmen hangi sendikal hareket kapitalizmi devirme noktasına gelmiş veya yaklaşmıştır ? Yapılan her türlü girişim kapitalizmi, sosyal devlet kavramına itmiştir, hepsi bu kadar ! Bir başka ifade ile ekonomik anlamda rahatlayan işçi sınıfı soldan-sosyalizmden uzaklaşmıştır. Konjektürel değişim yaşandığı 1990’lardan sonra en güçlü Avrupa sendikaların bulunduğu Fransa’da bilke sendikalar geri adımlar atmışlar, 2008‘e geldiğimiz şu günlerde Avrupa Sosyal Devlet kavramında ciddi kan kayıpları oluşmuştur. Pazarların daraldığı, karlılıkların azaldığı bir dönemin yaşandığı dünyada, 10-15 yıl sonra bahsi geçen sosyal devlet kavramından ne kadarı kalabilecektir ? Ve bu süreç ‘güçlü’ sendikal örgütlenmelere rağmen tüm şiddeti ile sürmektedir.

Sendikalar açısından, ülkemizdeki durumun daha da trajik olduğunu söylemeye gerek var mı bilmiyorum. Tüm demokratik taleplerin arkasında, onu ziyadesi ile perdeleyen, gölgeleyen ekonomik talepler bulunmaktadır. İstenen yüzdelik maaş artışları sağlansa, hiçbir sendika, alanlara bin kişiden fazlasını toplayamaz ! Durum bu kadar vahimdir.

Bir başka durum da şu anda müdür, yönetici, doktor, mühendis gibi orta sınıflar için sendikalar hangi açılımları sağlamaktadır ? Yani bir mühendis ( görece iyi maaş alan) neden sendikaya üye olsun ? Eğer neden, siyasi çalışması ise enerjinin sendikalarda tüketilmesi ne kadar mantıklıkdır ? Ya da sendikalar, siyasi olarak, geçmişten günümüze neye tekabül etmişlerdir ?

Özet olarak, sendikal hareketler ve sendikalarda, bu iş ve enerji gücü ile, çalışmak artık sorgulanmalıdır !