Makaleler Bütün Yazılar Makale Politika Ispanya’da Sosyalist Hukumetin Dort Yillik “Kadin Bilancosu” - Ebru Done Goker (Bianet)

Ispanya’da Sosyalist Hukumetin Dort Yillik “Kadin Bilancosu” - Ebru Done Goker (Bianet) Popüler

Üye Puanı

0.0 (0)

Yazar: Ziyaretçi Şubat 28, 2008 431 0Ekle

Sosyalist Isci Partisi, Ispanya'da siyasette ve ekonomide kadin temsilini artirmak icin yasalar cikardi. Yasalarin feministler tarafindan elestirilen yanlari hâlâ var.

Ispanya’da 9 Mart genel secimleri yaklasiyor. Iktidardaki PSOE’nin (Sosyalist Isci Partisi) son dort yilda cikardigi yasalar ve icraatlari, ozellikle kadinlarin etkin siyasette yer almalari icin mucadele veren kadin hareketi acisindan gozden gecirilmeye deger, zira degisIk feminist kuramlar icin zengin bir tartisma zemini sunmakta.

PSOE lideri Luis Rodriguez Zapatero secimlere girerken kadin hareketinin destegini almis ve feminist hareket icinden gelen kadrolara parti yonetiminde yer vermisti. O donemde, parti yurutme organlarinin yuzde 34.62'sini kadinlarin olusturdugu PSOE, bu ozelligiyle kadin temsilinde basta gelen partiydi. (2004'te ulke genelinde parti kadrolarinda kadin temsili yuzde 28.32'ydi) Secimlerin ardindan meclise 76 kadin milletvekili soktu; bu rakam kazandigi koltuklarin yuzde 46’sina denk geliyordu.

Ispanya'da 246 kadin aile ici siddet nedeniyle oldu

Iktidarinda ozellikle kadinlari ilgilendiren su yasalari cikartti:

Cinsiyete Yonelik Siddete Karsi Kapsamli Koruma Onlemleri Yasasi (Aralik 2002):
Iktidara geldikten sonra cikarttigi bu ilk yasayla ozellikle ev ici siddet sorununa cozum getirmek amaclandi. Kadinlarin ozellikle eslerinden maruz kaldiklari siddet Ispanya’da oldukca sIk gundeme gelen bir sorun. Dunya genelinde islenen kadin cinayetlerinin yuzde 70’i kadinin esi veya eski esi tarafindan gerceklestiriliyor. Aile ici siddet 1999-2003 arasinda Ispanya’da 246 kadinin hayatina mal oldu. PSOE’nin yururluge koydugu yasanin ongordugu onlemler arasinda, kadina yonelik siddete iliskin olarak Telefon Dayanisma Servisi, ozel bir Devlet Gozlemevi, konuya iliskin sosyal yardimlar icin ozel bir butce, siddet madurlarinin korunmasi icin Merkez Kayit Dairesi ve ozel Adli Savcilik birimlerin kurulmasi ve is bulmakta gucluk ceken magdurlara ekonomik yardimda bulunulmasi yer aliyor. Ayrica siddet isleyenlere hapis cezasi getiriliyor.

Kadin ve Erkek Esitligi icin Yasa:

2007 Nisani’nda yururluge giren yasayla esit ise esit ucret hakki gibi Anayasada taninan ama uygulamada gerceklesmeyen haklari guclendirmek amaclaniyor. Yasayla, cocuk sahibi olmak isteyen kadinlarin is yasamlarinin guvence altina alinmasi, babalik durumunda 15 gun izin hakki, bebeklerini emziren kadinlarin izin haklarinin genisletilmesi, cocuk veya engelli bakimi icin is saatlerinin azaltilmasi gibi haklar duzenlendi. Yasanin one cikan ve en cok tepki alan duzenlemesiyse, ozel ve kamu sirketleri kadrolarinda ve politik partilerin secim listelerinde hicbir cinsiyet grubunun yuzde 40’tan az olmamasinin sart kosulmasiydi.
Ozellikle secim listelerinin duyuruldugu bu gunlerde gundem konularindan bir olan duzenlemeyle parti listelerinde yuzde 40-60 arasinda kadin varligi zorunlulugu getirildi. Yasa ana muhalefet partisi PP’nin (Halk Partisi) disinda tum partilerce kabul edildi.

Escinsel Evliligi:

2005'te cikan yasayla ayni cinsiyetten kisiler arasinda evlilik yasal olarak kabul edildi. Gay Evliligi Yasasi olarak taninan yasayla escinsel ciftlerin, heteroseksuel ailelere taninan haklardan yararlanmalari saglandi. Yasa Katolik Kilisesinden buyuk tepki gorup din adamlarinin duzenledigi eylemlerle protesto edilirken, diger yandan ulke duzeyinde orgutlu bir ozgurluk mucadelesi veren escinsel gruplar tarafindan sevincle karsilandi. PSOE daha sonrasinda transseksuellerin haklarinda da duzenlemeler gerceklestirdi, cinsiyetini degistirmek isteyenlere kolayliklar sagladi.

Yapilan duzenlemeler transseksuller tarafindan alkislanirken yasanin gocmenleri disliyor olmasi, kendi ulkelerindeki cinsiyete yonelik siddetten kacip gelmis onca kisinin asil bu duzenlemeye ihtiyaci olan kesim olduguna dikkat cekti.

Bosanma Yasalarinda Duzenlemeler:

PSOE’nin Kilisenin tepkisini alan bir diger duzenlemesi de 2005’te cikardigi "ekspres bosanma yasasi"yla bosanmayi kolaylastirmasi oldu. Kilisenin, PSOE’nin Katolik aile ahlakini hice saydigi elestirisini basbakan yardimcisi María Teresa Fernández de la Vega, "toplumumuzun tum Ispanyollara tek bir ahlak biciminin dayatildigi zamanlara geri gitmesi beklenemez" diye yanitladi.

Bu yasalarin yaninda, Temmuz 2007’den itibaren dunyaya getirdikleri veya evlat edindikleri her bebek icin ailelere iki bin 500 avroluk para yardiminda bulunulmasi, engelli bireylerinin bakiminda yardima muhtac 500 binden fazla aileye ekonomik yardim yapilmasi, Cocuk ve Genclik Ulusal Stratejisi (2006-2009) plani cercevesinde cocuk bakimina yonelik kamu merkezlerinin iyilestirilmesi projeleri yururluge girdi.

Kadinlara 1,2 milyon yeni is olanagi

Secimler yaklasirken kadinlara ve escinsellere yonelik vaatlerini daha da arttiran Zapatero, 9 Mart secimlerini kazandigi takdirde kadinlara 1.2 milyon yeni is olanagi yaratacagini ilan etti.

(Bu arada medyada yer alan kucuk fakat sevindirici bir haber de Valencia’nin bir balikci koyu olan Albufera’dan geldi. Kadin balikcilarin Balikcilar Birliginde esit haklarla sahip olmak icin 11 yildir verdikleri mucadele zaferle sonuclandi ve ortacagdan kalma 750 yillik bir yasa tarihe karisti.)

PSOE’nin icraatlarina yonelik elestirilerin buyuk kismi dogal olarak ana muhalefet partisi konumundaki Halk Partisi’nden geliyor. PP, ozellikle de Esitlik Yasasi olarak taninan, 5 bin kisiden az nufuslu yerler haric parti secim listelerinde hicbir cinsiyet grubunun yuzde 40’tan az temsil edilmemesini sart kosan yasaya karsi buyuk itirazlar gelistiriyor.

Bu yasanin Anayasaya aykiri ve "sacma" oldugunu, partilerin ozgurluklerini sinirladigini iddia ediyor. Bu tavrini Tenerife Bolgesindeki Garachico kentinde secim listesini sadece kadinlardan olusturarak protesto etti. Bunun uzerine secim listesi, yuzde 40’lik erkek varligina yer vermedigi gerekcesiyle geri cevrildi.

Esitlik Yasasi sadece PP gibi muhafazakar partilerce degil bazi feminist hareketlerce de oldukca elestirilmekte. Bu yasayla yillardir uzerinde calisilan, kadinlardan olusan bir feminist partinin kurulusunun da onune gecilmis olunduguna dikkat cekiliyor. Diger noktaysa, secim listelerinde kadin adaylara esit yer verilmesine ragmen, liste baslarina cogunlukla erkeklerin yerlestiriliyor olmasi.

Feministlerden elestiriler

Bu da bir takim matematiksel politika stratejileri tartismalari yaratiyor. Diger taraftan, secim listeleri kadar ozel ve kamu sirketlerinde de sart kosulan yuzde 40-60 arasinda kadin varligina karsin, kadinlarin yonetimde ve karar verme mercilerinde olmamalari durumunda bu yasanin gercek bir degisime yol acmayacagi yolunda elestiriler var.

Kadinlarin geleneksel kiz evlat, es, sevgili olma durumundan kurtulup yonetim organlarina tirmanabilmesine iliskin yasanin yapabilecegi pek bir sey yok. Sonucta ulasilan nokta, mevcut toplumda gerekli donanima ve tecrubeye sahip kadinlarin azligi karsisinda, dar ve elit bir kadin grubunun ust mevkilerde yer degistirip duruyor olmasi.

Feminist kesimlerce getirilen diger onemli bir elestiri de, PSOE’nin bu duzenlemelerinin kadinin toplumsal konumunda kokten bir degisIklik yapmak yerine feminist baskaldiriyi kurulu kapitalist duzen icerisinde eritmeye calisiyor olmasi yonunde.

Ozel sirketlere dayatilan kadin kotasinin, kadin bakis acisini gelistirmek yerine, sadece yonetici erkeklerin hakimiyetini kabul eden ya da erkek egemenligi ideolojisini benimsemis kadinlarin bu mevkilere gelmelerine izin verecegi one suruluyor.

Avrupa Birligi’nde (AB) en fazla "ev kadini" nufusuna sahip ulke olan Ispanya’da hukumetin, kadinin ev ici emegini hic hesaba katmadigi elestirilip, ve tum bu duzenlemelerle kadinin "bakici" rolunu saglamlastirdigi iddia ediliyor. Feministlere gore hukumet eger kadinin toplumdaki durumunu duzeltmek istiyorsa, cocuguna, yaslisina, engelli aile bireyine bakmasi icin kadinlara ekonomik yardimda bulunmak yerine gittikce daraltilan kamu hizmetlerini yayginlastirmasi, parasiz saglik ve egitim hakki tanimasi, kamu cocuk ve engelli bakim merkezleri acmasi gerekiyor.

Yoksa hukumetin erkeklere tanidigi 15 gunluk "babalik izni" ne erkeklerin bilincinde aile ve cocuk bakiminda esit sorumluluga dair bir degisim yaratacak ne de kadinin sirtindaki agir yukte gercek bir hafiflemeye yol acacak. Iddia edilen, bunun PSOE’nin makyaj stratejisi oldugu, gercek toplumsal projelere para harcamak yerine feminist talepleri kullanarak, kadinlara verilen az bucuk para yardimlariyla bu hareketin radikallesmesinin onune gecmeye calistigi yonunde.

Kadina yonelik siddetin tarihsel ve toplumsal nedenleri uzerine dikkat ceken feminist gruplar, aile ici siddete karsi PSOE’nin getirdigi onlemleri, erkek egemen, cezalandirici dusunce yapisinin bir urunu olarak degerlendiriyorlar. Siddetin toplumda yayilmasinin onune gecmek yerine onu tesvik eden bir duzende, karisini dovenin hapse girdigi bir ceza sisteminin kadinin toplumsal konumunu degistirmekten cok uzak olduguna dikkat cekiyorlar.

Ayrica kadin cinayetlerini isleyenlerin yarisindan fazlasinin, bu kadinlar tarafindan onceden polise bildirildigi, ve daha onceden potansiyel maktullerinden uzak durmasi cezasina carptirilmis olduklari biliniyor. Iletisimi gelistirmek yerine bu tur ceza verici tedbirlerin kadini korumadigi gibi en buyuk zarari da cocuklar uzerinde yaratigina dikkat ceken bir egitimci soyle diyor:

"Cocuklar uzerine bu yasanin yaratacagi zararlarin onemi yok cunku onlar oy kullanmiyorlar."

Zaman gosterecek...

Feminizm, Ispanyol toplumunda suphesiz her gecen gun populerlik kazanmakta. PSOE hukumeti, kadin politikalari acisindan feminizmin pratige gecis deneyimi ve tartisma zemini oldu. 9 Mart secimlerini kazansin veya kazanmasin, ozellikle kadinlarin politik hayatta sayisal esitligi konusunda getirdigi duzenlemelerle Ispanyol politik yasaminda yeni bir donem acti.

Bunun kadinlar tarafindan kadinlar icin yapilan koklu bir donusume ne oranda yol acacaginiysa zaman gosterecek. (EDGBP/GG)

BIA Haber Merkezi - Barcelona

23 Subat 2008, Cumartesi
Ebru Done GOKER BUILS PONS

http://www.bianet.org/bianet/kategori/biamag/105120/ispanyada-sosyalist-hukumetin-dort-yillik-kadin-bilancosu