Gülün Mucizesi Popüler

JEAN GENET (Jan Jöne)

Hırsız, dolandırıcı, eşcinsel, antipatik, gaddar, ağzı bozuk, gayri meşru çocuk... Bir o kadar da yaratıcı...

Masum olduğu halde hırsızlıktan mahkum olunca hırsız olmayı seçer.

Bir kaç defa kaçıp kurtulduğu ıslahevi ve hapishanelerde geçen hayatını, Avrupa'nın çeşitli kentlerindeki serserilik, hırsızlık deneyimlerini ve Paris'in muhabbet tellallarının, fahişelerinin, sapıklarının, katillerinin, ip kaçkınlarının yaşadıklarını otobiyografik romanlarına aktarır; "Hırsızlığın Günlüğü" (1949), "Çiçeklerin Meryem Anası" (1944).

"Gülün Mucizesi"nde (1945-1946) kendisinin de kaldığı kötülükleriyle meşhur Mettray Islahevi ve Fontevrault hapishanesindeki zorlu ve aşağılayıcı yaşamı, yanı sıra "sevdalar"ı anlatır. Söz konusu kitaplar Jean Cocteau'nun Sartre'ın ve Simone de Beauvoir'ın ilgisini çeker.

1947'de onuncu kez hırsızlık suçundan yargılanıp ömür boyu hapis cezasına çarptırılmasına rağmen, ülkenin aydınlarının Cumhurbaşkanı'na başvurması sonucu serbest bırakılır. Kendisini dünya çapında üne kavuşturacak olan "Hizmetçiler", "Balkon", "Gözetim Altında", "Paravanlar" adlı anti-kapitalist eleştirel tiyatro eserlerinden bir kısmı Fransa'dan önce Londra, New York ve Batı Almanya'da sahnelenir.

Hem yaşadığı, hem de yazdığı itici, kimi zaman zorbaca ve aşağılayıcı erotizm, hatta pornografi paradoksal bir biçimde alçakgönüllülük erdemine götürür.

Yeraltı argosu, açık saçık kaba bir dil ve şiir yan yana, iç içedir.

Genet, ikiyüzlülüğü deşifre etmek için ona olabildiğince şiddetle ve ağız dolusu saldırır.

Burjuva liberal düzenin hukuk anlayışını ve suç kavramını eleştirir. Suç ve hukuk birbirinin "maskara"sıdır.

Genet, "sağduyu" tarafından lanetlenen sefillerin dünyasını resmederken, oradaki gözlemlerini değil, yaşadıklarını anlatır. Bu nedenle, bu dünyaya bir fanusa bakar gibi bakmaz, "ona" dokunur.

Kendi de bir lanetlenmiş olduğundan, Genet, 15 Nisan 1986'da bir otel odasında ölü bulunur. 

"Gülün Mucizesi"nden (Miracle de la Rose) bir kaç pasaj:

"Fontevrault Santral'i Fransa'daki tüm cezaevlerinin en berbat olanıdır. Beni sıkıntıdan bitiren, bunaltıp perişan eden odur. Üstelik biliyorum ki başka kodeslerde bulunan hükümlüler daha onun adını duyar duymaz benimkine benzer bir kaygıya, benzer bir tasaya kapılmışlardır. Bizde uyandırdığı bu etkinin nedenini kurcalamayacağım. Bunu ister manastır geçmişinden, kız-oğlan-kız Fransa başrahibelerinden almış olsun; ister görüntüsünden, duvarlarından, duvarlarını saran sarmaşıklardan; ister Cayenne'e giden mahkumların buradan geçiyor olmasından, ister en belalı hükümlülerin burada bulunmasından olsun, ister adından alıyor olsun, önemi yok bunun. Bütün bu gerekçelere benim açımdan eklenen biri daha var: Mettray Islahevi'ndeyken çocukluk hayallerimizin yöneldiği kutsal bir yer olmuş olması." (s. 5)

"--Sana fena halde kesikti, biliyor musun! Sık sık senden söz ederdik, pek bir sayıyordu seni canım!

'Kesik olmak' Mettray'da bir kopuğun gacısına olan dostluğunu belirtmek için kullandığımız deyimdi. 'Ona kesik' demek 'ona vuruyor' anlamına geliyordu. İşte on beş yıl sonra, Villeroy'dan söz ederken bir kez daha söylüyor bana. Calvi'yi ve orada olsaydım başkaldırmış tayfaları özgürce sevmekten duyacağım mutluluğu anlatıyor. Tekrar uzun uzun Villeroy'dan söz etti; fakat şu şaşırtıcı şey oluyordu; o bana durmadan Villeroy'ı anlattıkça puştumun belleğimdeki hayali netleşip belirginleşeceğine, silikleşiyordu. Divers, ona benim bilmediğim nitelikler yakıştırıyordu. Bir çok kez taş gibi pazularından söz etti. Oysa Villeroy'ınkiler sıradan kollardı. Bir de giyinme biçimi ve malafatı üzerinde ısrarla durdu. Seni baştan çıkarıp kendine bağladığına göre zamalifkası pek güzel olmalı, dedi. Villeroy'nın eski hayali yerini iyice biçemlenmiş bir başkasına bıraktı yavaş yavaş." (s. 126)

"Bana bir çaylak tutmaya karar verdi... bizi tanıştırdığında yüzüme karşı gülüp beni gırgıra alan anasının gözü bir veletti. Beni göstererek:

--Bak, dedi Villeroy, işte adamın bu. Ben öyle uygun gördüm, tamam mı!   

Küçük puştu gözünün önünde düzmemi istiyordu..." (s. 190)

"Bu kitap bana pek zor geldi. Yazarken tad almadım hiç. Zevk almadan dalıyorum balıklama, bu olağandışı çocukluk serüvenlerine. İçimden kendi kendime eğlendiğim, bu anının işaretiyle eski öykülerimle kafayı bulduğum hâlâ oluyor elbette. Onları kafamda tekrar canlandırıyor, her birini esas oğlanı ben olduğum destanlara dönüştüren günün acıklılık, korkunçluk modasına göre tamamlayabiliyorum ama aynı tutkuyla olmuyor artık. Bu sadece kendime verdiğim bir lüks oluyor... Mettray'den söz ederken simgelerden yararlanmak, sadece göstermektense olguları tanımlamak ve yorumlamak eğilimindeyim." (s. 146-147)

Yayınevi               : Ekin Yayınları

Çevirmen            : Hamdi Tuncer

Yayın tarihi         : Haziran 1994

Sayfa                    : 271

Fransızca'dan aktarılan romanın çevirisi de -argo karşılıklar vs.- oldukça başarılı.