Bereketli Topraklar Üzerinde Popüler

Bereketli Topraklar Üzerinde

Üç arkadaş (Pehlivan Ali, Köse Hasan, İflahsızın Yusuf) köylerindeki kıtlık nedeniyle Adana’ya mevsimlik işçi olarak çalışmaya gider. Beklentileri ile buldukları arasındaki fark çok büyüktür: Yüz yüze ilişkilerin egemen olduğu ve herkesin her işi yapabildiği köydeki dayanışma, kentte, kendini “Her koyun bacağından asılır!” zihniyetine bırakmıştır. Hemşerimiz dedikleri -ama gıyaben bile tanışmadıkları- adamın pamuk işleme fabrikasında işe başlarlar, iş koşulları çok ağırdır. Topal diye çağrılan bir açıkgözün, bekar işçilere kiraladığı mezbelelikte yatıp kalkmaktadırlar. O günlerde Köse Hasan hastalanır. Pehlivan Ali ile İflahsızın Yusuf, güç çalışma koşulları olan fabrikadan ayrılıp, arkadaşlarını ölüme terk ederek, çalışmak için kent dışındaki inşaata gider. Kısa süre sonra da öldüğü haberi gelir Hasan’ın. Bir zamanlar eleştirdikleri, paranın ve geçim derdinin belirleyici olduğu kent yaşamının tutsağıdırlar artık. Bu arada, Çukurova’nın, kapitalizmin doğuşundaki mutlak vahşiliğin egemen olduğu dönemi çağrıştırır biçimde başarıyla betimlendiği kolaylıkla öne sürülebilir.

Yusuf, inşaatta Laz duvar ustasından (Kılıç Usta) duvar örmeyi öğrenirken Ali, onun gibi inşaatta kireç işçisi olan Ömer Zorlu’nun nikahsız karısı Fatma ile yakınlaşır. Bir süre sonra taşeronla arası açılan Kılıç Ustanın yerine İflahsızın Yusuf geçecek, Ali, inşattan kovulacak, Fatma da onunla gelmek isteyecek ve birlikte kürek işine gideceklerdir. Ali burada da rahat durmaz: Kürek işinde çalışırken bir çingene kızıyla birlikte olur. Fatma ise, Ali’nin onu aptal kızına tercih etmesi üzerine kendine yeni bir dayanak olarak seçtiği Katip Bilal’le birlikte olmaya başlar. Derken, ırgatbaşı, Bilal’in yönlendirmesiyle Ali’yi başlarından savarak patoza gönderir.

Romanın sonlarına da yaklaştığımız bu bölümlerde patozda çalışanlar üzerinden sınıf çatışmasının kırsaldaki gelişmemiş, ama çarpıcı örnekleri betimlenir: “Bilinçli ırgatlar” (Kürt Zeynel, Şamdin) karşısında zalim ağalar ve destekçileri olan ırgatbaşı vardır. Bilinçli ırgatlar, potansiyel tehlikelerinden ötürü işten kovulunca, yaptıkları tehlikeli işte çalıştırılan güçlü kuvvetli Ali, ayağını patoza kaptırır ve onu arabasıyla hastaneye götürmeyen ağa yüzünden ölür.

Romanın sonunda Yusuf duvar ustası olarak köyüne dönmektedir, okuma öğrenmiştir, değişen yaşam koşullarına uyum anlamında isteklidir; ancak yanında arkadaşları yoktur ve artık hiçbir şey eskisi gibi değildir.

Yapıt Başarılı mı?

Amaçlarına ulaştığı için yapıtın başarılı olduğu öne sürülebilir: Anadolu’nun bir köyünden gelen üç arkadaşın Çukurova’daki dramı sergileniyor. Bu yapılırken fondaki Çukurova’nın güç yaşam koşuları ve bunun insan ilişkileri üzerindeki yıkıcı etkisi başarıyla işleniyor ve sıradan insanların yaşam mücadeleleri gerçekçi bir dille aktarılıyor.

Kurgu, Üslup ve Karakterler

Kurguda, zamansal sıçramaların fazla olduğu öne sürülemez; nerdeyse gerçek zamanlı bir akışın egemen olduğu romanda görsel bir anlatım kullanılmış. Karakterlerin ve çevrenin epey canlı betimlendiği romanın gerçekçi bir üslupla kaleme alındığı öne sürülebilir. Karakterlere gelince, Köse Hasan erkenden -ölerek- romandan çıkar. Yaşama uyum stratejisi bakımından en “akıllı” görünen Yusuf’tur. Pehlivan Ali ana karakter görünümündedir; çocuksu bir merakla gelişen öğrenme isteğine karşın saflığı, karşı cinsle ilişkilerindeki toyluğu, yaşam karşısındaki ikircikli tutumu başarıyla işlenmiştir. Öte yandan, birçok ayrıntıyla sergilenen Çukurova ve Çukurova’daki çalışanlar da romanın gerideki başat karakterleridir denilebilir.

En Etkileyici Parağraf

Kul acımaz bunlara, Allah acımaz. Allah’ın unuttuğu insanlardır bunlar! Peygamberler kitaplar dolusu sabır, tevekkül, kanaat getirmişlerdir bunlara. Hiçbir işe yaramayan, hiçbir işe yaramayacak olan sabır, tevekkül, kanaat! (Bölüm: 14 Sayfa: 172)

Başka Şeyler

Dilsel bütünlük olan romanda, diyaloglar oldukça önemli ve olay nerdeyse tümüyle diyaloglar üzerinden ilerliyor.