Bir suredir sozu edilen bir konu var: Liberal aydinlarin AKP ile olan iliskisi. Arada "posta koymaya" calissalar da cogunlukla destek verdikleri AKP ile olan iliskilerinin mahiyeti dikkat cekici. Verilen bu destekle iliskilendirilerek, solun bir kisminin AKP'ye payandalik yaptigi, Iran'da da bir zamanlar boyle oldugu soylenip yaziliyor.

Hic kuskusuz herkesin gorusu kendisini ilgilendirir ve ortaya cikan politik sonuclarla da kendi muhasebesini tarih onunde yapar. Burada dusunulmesi gereken nokta, liberal aydinlarin solun toplami icine alinip alinamayacagidir. Daha genellestirilerek de sorulabilir: Sol nerede baslar, nerede biter, sinirlari nelerdir. Liberalizm ile kesisme noktalari var midir, varsa nelerdir?

Tartismaya deger dusuncesindeyim...

Normal koşullarda sol bence liberalizme yakındır..Sahip oldugumuz toplumsal gucu de göz önüne alınca liberallere yakın durmakta bence hiçbir abes yok..

Ama bizim ülkede herşeyde olduğu gibi bu konuda da bir ucubet var; liberal olmak AKP'nin politikalarına destek vermek olarak algılanıyor. Liberallik ve İslam kanımca asla biraraya gelemeyecek iki akımdır..

Bütün dünyanın kilitlendiği Orta Doğu krizi biraz da İslamın liberalizme direnmesi olarak okunamaz mı?

Ya da şöyle soralım; yeryüzünde liberalizmle islamın birarada yaşadığı tek bir coğrafya var mı?

Burda bir ders almıştım Orta Doğu tarihi hakkında.Orda ilginç bir tespit yapılmıştı; İslam doğduğu ilk andan itibaren bir din olduğu kadar aynı zamanda bir devlet biçimidir diye.
Peygamber aynı zamanda ilk devlet başkanıdır. Diğer dinlerde bu böyle değildir.

Dolayısıyla Laiklik ve İslam asla uzlaşamaz. İslamın kendi özünü redetmesi anlamına gelir bu..

Bizim liberallerin bönlüğü, liberalizmin evrensel olduğu heryerde aynı şekilde uyuglanabieceğini varsaymaları..ABD uyguluyorsa biz de uygularız demeye getiriyorlar ki en iyi ifadeyle çocuksu bir naifliktir..

Bu topraklarda liberallik kaçınılmaz olarak belli bir otoriterliği gerektiriyor bence..

Bu mesele dışında, liberallik bizimkisi gibi modernleşmesini tamamlamış bir ülkede hala iş yapar..

Bence bizim liberaller ne gerçek anlamda liberal ne faşistimiz doğru dürüst faşist ne de ne ne diye uzatabilirz...yav her şey bu kadar mı çarpık olur..

Selam Guclu,

Liberallerin, AKP'yi desteklemeleri anlasilir. AKP neoliberalizmi savunan, Turkiye'yi kuresel piyasalara entegre etmeye calisan, AB yanlisi, Kurt sorununda demokratik cozumlere acik bir parti. Oysa AKP'nin alternatifi, ulusalci, devletci ekonomiyi savunan, Kurt sorununda askeri politikalardan yana "laikci" denen kesim. Ote yandan, AKP ozel alana iliskin politikalarinda (aile, kadin-erkek iliskileri, cinsellik, kadinlarin toplumsal statusu vb.) muhafazakar bir cizgiye sahip. AKP'nin bu ozelligi liberaller icin, ornegin - bence AKP'nin ideolojik degil konjonkturel nedenlerle kaldirmadigi - 301'den daha az rahatsiz edici. (Bu da bizim liberallerin erkekegemenligini ne kadar icsellestirdigini gosterir.)

Solun bir kesiminin AKP'ye payandalik yaptigi soylenebilir mi, emin degilim. Yani hangi tutumu payandalik olarak kabul ediyoruz? AKP'ye muhtira verilmesine, AKP'nin kapatilmasina karsi oldugunu yuksek sesle dile getirmek; yillardir AKP'nin cabasiyla gundeme tasinan basortusu yasagina AKP’liler gibi karsi cikmak - bunlar payandalik mi? Bence degil. (Ayrica bu mantiktan yola cikarsak bunlarin tersini yaptigimizda da karsi tarafin payandasi haline gelmis oluyoruz.)

Iran meselesi ise, sol icinde - Mehmet Polat'in bir sohbetimizde kullandigi veciz ifadeyle - "sehir efsanesi" haline gelmis durumda. "Bir ulke varmis, orada Tudeh diye sol bir parti varmis. Bu Tudehciler bir gun korkunc bir hata yapmis ve Mollalari desteklemeye karar vermisler. Sonra Mollalar iktidara gelince Tudehlilerin hepsini kesmis." Ya iyi de, siyasi analiz boyle iki farkli sosyolojik yapisi olan ulkeyi al, bunlari elma ve armutu kiyaslar gibi kiyasla, ustelik de kiyaslamaya konu olan olaylari tarihsel baglamlarindan kopart falan seklinde olmaz ki. Turkiye'de ve Iran'da dinin toplumsal onemi, solun ve karsilarindaki siyasal Islamcilarin (Iran'da Mollalar) konumu/gucu vb. birbirinden farkli.

“Liberaller solun toplami icine alinabilir mi?” diye sormussun. Bilmiyorum. Liberalizmin bir ideoloji olarak - bu terimi sevmesem de - "ilerici" oldugunu soylemek mumkun. Ama liberalizm toplumun atomistik bireylerden olustugunu savundugu ve piyasa ekonomisinden yana oldugu olcude nasil sol olabilir? (Gerci tipki sol gibi, liberaller de genis bir yelpazeye yayiliyor.) Ote yandan liberalizmin nasil bir ideoloji oldugundan bagimsiz olarak, Turkiye'de kendine liberal diyenlerin ya da Turkiye'deki siyasi yelpazede dustukleri yer "liberal"e benzedigi icin bizim onlara liberal dediklerimizin savunduklari, durduklari yer vb. itibariyle nasil degerlendirilmeleri gerektigi ayri bir konu.

“Sol nerede baslar, nerede biter, sinirlari nedir, liberalizmle nerede kesisir?” sorulari cok kapsamli ve iki cumleyle yanitlanamayacak sorular. Bunlara sey de eklenebilir: “Bir politikayi/tutumu sol yapan nedir?”

“Sol politika nerelerde liberal politikayla kesisir?” sorusuna, "militarizme ve darbecilige/cuntaciliga karsi olmakta, siyasi ve medeni insan haklari ile kadin haklarini savunmakta, her turlu ayrimciliga karsi cikmakta" diye yanit verilebilir mi? Tabi burada su da onemli: Hangi soldan bahsediyoruz? Ornegin "Turk solu" denen grup icin bu soylediklerimizin gecerli olmayacagi acik.

Ayse merhaba,

Solun bir kesiminin AKP'ye payandalik yaptigini ben soylemiyorum, laik olma iddiasindaki devletci-otoriter kesim soyluyor. Ben de onlardan aktardim. Acikcasi, solcu/sosyalist kimligini vurgulayip AKP'yi destekledigini soyleyen/yazan bir grup ya da sahis duymadim, gormedim.

Ekonomik meselelere, uretim iliskilerine, bolusum hadisesine girilmedigi muddetce, ortalama bir liberal ile ortalama bir solcu vatandas arasinda disardan baktiginda soylemsel farklilik gorulmeyebilir. Yani bu iki kesim de siyasal ozgurlukler, insan haklari, azinlik haklari bakimindan benzer cumleler kurabilirler. Bunun ana nedeni de sosyalizmin ve liberalizmin siyasal bakimdan ayni koklere sahip olmasidir, yani gramerleri cok benzerdir. Ama is ekonomi meselesine, sinifsal celiski meselesine, mulkiyet meselesine gelince o ana kadar uzlasilmis tum unsurlar berhava olur. Liberallerin ekonomi anlayisinda ne somuru kavrami vardir, ne sinif mucadelesi vardir ne de yabancilasma denen sorunsal vardir. Liberaller "serbest piyasa" olarak tanimlanan ve ekonomik esitsizligi sistematize eden duzeni dogal ve mudahale edilmemesi gereken bir durum olarak algilarlar. Aralarinda daha sosyal yonu olanlari da vardir, daha bireyci olanlari da vardir ama ortalama bir liberal icin "girisim ozgurlugu" ve "mulkiyet haklari" kutsaldir. Solun ana hedefleri arasinda mulkiyet ve uretim iliskilerinde donusum yapmak oldugu dusunulecek olursa, liberallerle arada "uzlasmaz celiskiler" oldugu da ortaya cikar.

Sorunun su oldugunu dusunuyorum: Turkiye'de demokrasi, ozgurlukler, medeni haklar meselesi cogunlukla liberaller tarafindan seslendirilip sahipleniliyor. Solun bu alanlarda su asamada kendi sesi ve sozu yok. Bunun ana nedeni de sosyalist politikanin ana sorunsalinin "devrimci duruma" hazirlanma ve devrimi gerceklestirecek sinifsal iliski ve orgutlenmeleri kurmak oldugunu dusunuyorum. Yani, sosyalist hareket, belki de daha yuzyillarca surecek kapitalizm kosullarinda ne yapilacagini, duzen surerken nasil bir politika izlenecegini bilemiyor. Temel motivasyonu "devrimci kriz" anini kollamak olan bir hareketin acemisi oldugu bir sey bu. Bu, cok daha yogun tartisilmasi gereken bir konu. Gecerken deginilerek gecistirilecek gibi degil.

Hemen devrin esnasinda öldürülen sosyalistler bir yana 1988 "purge"ınde öldürülen siyasi tutukluların sayısı 1500 ile 30000 olarak veriliyor.

en.wikipedia.org/wiki/1988_executions_of..._political_prisoners

Türkiye'nin o kanlı Eylül öncesinde öldürülen toplam devrimci sayısı kaçtır.? Ya da o solcuların başına gelmiş en büyük kabus olarak gördüğümüz 12 Eylül hapishanelerinde ölen solcu sayısı nedir?

Ya da onu da geçelim 20 yıllık bütün bir güneydoğu meselesinde ölen insan sayısı nedir?

30 bin insanın bir kaç gün içinde temizlenmesi sözkonusu burda..

Bizim en büyük acılarımızdan daha büyüğünün 1-2 gün içinde gerçekleştirilmesine şehir efsanesi demek kantarın topuzunu bir hayli kaçırmak oluyor.

Hadi İran'ı geçelim..Benzer şekilde tutucu bir İslam'ın hüküm sürdüğü Suharto rejiminin solculara patlamış bilançosu nedir? 1.5 milyon komunistin katledildiği söylenir. Bu da mı şehir efsanesi?

Eh hadi İstatistikleri de boşverelim. Tamamen farklı toplumsal dinamiklerin hüküm sürdüğü imparatorluk çağları dışında yeryüzünde bir başka düşünceye hayat hakkı tanıyan İslami rejimi kim ne zaman nerde görmüş?

İnsanoğlu çıkarsama yapma yeteneği ile diğer canlılardan ayrılır..Yüzde yüz kesin sonuca varmak için bir kaç milyon insanın daha kesilmesini beklemeye gerek yok..Otoritesini ulvi bir güçten aldığına inanan bir ideoloji sözkonusu..Böyle bir ideolojinin yaradanın otoritesini yetkili göstererek, karşıt düşüncelerdeki her insanı yokedeceğini öngörmek için alim olmaya gerek yok..

Solun şunu anlaması lazım bence; dinci akımlarla bu topraklarda özgürleşme mücadelesi verilemez. Katolikle, budistle, protestanla, hindu ile verebilirsin ama bu coğrafyada vermezsin..Dönüp tarihe bakmak yeterli..

Onder,

Yaptigin, Stalin ve Pol Pot'un oldurttugu insan sayisi uzerinden komunizmi kotuleyenlerin yaptigina benzemis. "Sehir efsanesi" ifadesinin sahibi Mehmet kendi adina konusur ama ben o ifadeyi su acidan veciz buluyorum: Iran - ve yakin bir zamanda da Malezya - Turkiye'de korku siyaseti uzerinden iktidarini korumak isteyenlerin, onlardan farkli dusunenler uzerinde baski kurmak icin kullandigi bir arac, bir cesit Demokles'in kilici islevi gormeye basladi. Oysa farkli tarihsel, sosyal ve kulturel ozelliklere sahip iki ulkeyi ve bu iki ulkenin iki ayri donemini tarihsel baglamlarindan kopartarak kiyaslamanin sosyolojik acidan hicbir anlami yok.

Bu, demek degildir ki yarin obur gun Turkiye'de asla Islami bir devrim olamaz. Olabilir, ama buna iliskin bir ongorumuz/teorimiz varsa, bunu bugun Turkiye'de olan bitene dayandirmamiz gerekir; komsu bir ulkede 25 sene once olmus bir olayla duz mantiga dayali bir kiyaslama yaparak degil. Bugun olan biten Islamci bir devrimin ayak sesleri mi? Onu tartisalim, ben sanmiyorum.

Ayse,

Stalin ve Pol Pot uzerinden sosyalizmi elestirmek cok da yanlis bisey degil..Bu elestiriler bugune yonelik sosyalizm mcadelemize isik tutar..Ama elbette bunu Hitler ile Stalin'i ayni kefeye koymak duzeyinde de olmamali..

Bence yanliş bir varsayımın var: Türkiye ile İran'ın birbirinden çok farklı iki kultur olduğu. Eğer İran ile Türkiye'nin karşıaştırmalı analizi yapılamazsa hangi iki ülkenin yapılabilir bilmiyorum..

Dünyanın temel kültürel ortaklıklarla belirlenen belirli bölgeleri vardır. Bu yüzden Latin Amerika, Kuzey Amerika, Batı Avrupa, Doğu Avrupa ve tabii ki Orta Doğu diye kategoriler tanımlanıyor. Bu kategorideki her ülkelerin ortak tarıhleri, ortak kültürleri oluyor.Bugün Ekvador ile Kolombiya iki ayrı ülkedir diye, tamamen bağımız analizler mi yapacağız. Bunların çoğunda bir Bolivar kültü vardır, yoğun bir gerilla mücadelesi tarihi vardır vs. Türkiye ile İran binlerce yıl boyunca aynı coğrafyada yaşamış Ortadoğu ve İslam kültürünün son derece benzer iki ülkesidir.

Tartışma başlığından uzaklaşmayayım;

Liberalizm batı kökenli bir kavramdır ve çıktığı batıda liberalizmin temel rakibi herzaman öncelikle muhafazakar dindar kesimler olmuştur. Liberalizm vs. Din çekişmesi, libealizm vs. sosyalizm çekişmesinden çok daha eskidir.

En tipik örneğini görmek için amerikaya bakmak yeter; burada muhafazakarlar aşırı dindar evnagelist protestanladır, ki Bush aracılığı ile iktidardalar; liberaller ise bu dindar kesime karşı sermayenin mutlak ihtiyaç duyduğu serbestliği savunur.

Yani liberalizm ana rahmine düştüğü anda dini otoriteye karşı oluşmuştur..Biz de ne hikmetse liberalizmin en tanıdık temsilcieri, demokrasi adına dini görüşlü bir partiyi savunuyor.

AKP'nin alterntifi senin söyldiğin gibi sadece laik statukocu kesim olmak zorunda değildir..AKP'nin alternatifi kendi misyonunu yerine getirmeye çalışan liberaller olabilir. Bu Türkiye için çok uzak bir hedef değildir..Yapılması gereken liberallere liberalliklerini hatırlatmak, AKP politikalarını desteklemenin lberallikle alakası olmadığıı hatırlatmaktır..Bu ülkde herşey terste işlediği için liberallik de absürd sonuçlara varıyor: AKP'nin klasik mazlum rolünün en sofistike liberaller bile yutuyor..Şöyle şapkay önümüze koyalım: kendi tabanlarının türban meselesi dışında bu adamlar hangi evrensel özgürleşme, çağdaşlaşma projerini yürürlüğe koyuyorlar..Karşımızda taa 1950'lerin soğuk savaş döneminden kalma DP menalitesi ile hareket eden tipik sağcı bir parti var..

Alternatif bize dayatılan alternatif olmak zorunda değil..Bir zamanlar Boyner'İn Yeni Demokrasi Hareketi türünden burjuva liberal bir hareket çıksa da hem liberaller rahatlasa hem sosyalistler..