Merhabalar,

Birgun gazetesinde yasanan tatsiz olayla ilgili olarak taraflardan hangisinin
hakli oldugu uzerine tartisiliyor..Ama sanki bunlarla ilgisi olmayan onemli bir
yon kaciriliyor gibi.

Alternatif bir "sol" kulturun sozcusu olacagi iddasindaki bir yayin organinda
profesyonel para iliskileri olmasi dogru mudur? Birgun vasitasiyla "halkin
sesi" olma iddiasindaki insanlarin bu onurlu cabalari ile yasamlarini idame
etmeleri ne kadar savunulabilir?

Emek-deger iliskileri "halkin" olan bir gazetede nasil uygulanacaktir? Belli
bir nitelige denk dusen Para niceligi nasil saptanacaktir.? Yoksulluk siniri
belirleniyor ya, onun gibi halkin gazetesindeki gecim standartlari nasil
belirlenecek? Bir gazetecinin gecim standartlari nedir mesala? Bildigim
kadariyla gazetenin kurucularindan biri gecindirmek zorunda oldugu bir ailesi
oldugunu ileri surup onerilen parayi begenmeyerek ayrilmisti..Bu gecindirilmek
zorunda olunan ailelerin ihtiyaclari nelere gore belirleniyor? Ornegin
cocuklarin kolej masraflari buna dahil midir? Ya da bir arabanin? Ya da
haftanin bir kac gunu yapilabilecek raki-balik sofralarinin?

Kisacasi profesyonel para iliskileri bir sol gazetede savunulabilir mi? Ya da
butun gecimin dayandigi profesyonel bir gazetecilik meslegi tanimlanabilir mi?

Valla "bu insanlar tas mi yiyecekti" diye savunuluyor ama gercek anlamda sol
bir yayin organin ben ancak amator olabilecegini dusunuyorum..Asli mesleklerin
yanindan bir bos zaman aktivitesi olarak..Ya da en cok kapitalist kosullara
karsi temel ihtiyaclarin karsilanmasi icin kooperatif usulu bir dayanisma
olarak..Herkesin bulundugu mekanlarda "amator" muhabir "amator" yazar
olmasiyla..

Birgun yoneticilerinden biri birgun Birgun'u bir "grassroots" yapisi olarak
tanimlanmisti..Lakin "grassroots" yapilarinda para ilisikileri olmaz..Hayatini
"yazarlik" , idareceilik yaparak kazanan ayricaliklilar olmaz..Yoneticiler her
nekadar sahip cikmaya calissalar da, son yasanan olay bir kez daha ortaya
cikmistir ki, Birgun gazetesi bir "grassroots" yapisindan son derece uzak bir
sekilde pazar iliskileriyle belirlenen "profesyonel" statukocu bir yapidir.

Grassroots aglari hala buyuk bir ihtiyac olarak duruyor ulkemizde..

tabii ki..elimizden geleni yapiyoruz hamdolsun.."bir gun" olacak insallah..
sinan kara'nin ya da birbaska profesyonel gazetecinin de haber yapmasina gerek
kalmayacak..o sizin mentalitenizdeki paradigmanin ihtiyac duydugu bir durumdur.

Zira Grassroots kendi ickin yayilim agini kurar, ayricalikli temsilcilere
gereksinimi yoktur..duyarsiniz bir sekilde, "bugunlerde egemen medya
anlayisinin pazar ilisikileri uzerinde dolasan bir hayalet " olarak..)))

Yalniz burda soyle bir nokta da var: Maocularin Kruschev elestrilerinde oldugu
gibi Sovyetlerde restorasyon surecleri ucret makasinin acilmasiyla baslamistir.
Ucretin niteligiyle orantili bir ucret dedidiginiz anda meta iliskilerine
girilmis demektir ve bu bir kez basladigi zaman da durmaz..Gerci Tarihin bir
ironisi sonucunda o macularin simdi geldigi durum da ortada..Kruschev mezarinda
kis kis guluyordur herhalde..Simdinin Cin'ine sosyalist denebilir mi?

Islerin niteligi elbette farklidir..Ama bu farkliliklarin zorunlu olarak farkli
ucret gerektirmesi sistemi yeniden uretmektir. Nerde duracagiz? Hani belki
amaci kar olan bir isletmede kapitalist ucret iliskilerinin zorunlu olarak
uygulanmasi gerekebilir..Sonucta "sol bir sirket " tanimlamasi bir tur
oksimoron'dur, sifatta celisik..Ancak bizler eger yeni bir sol kultur arayisi
icindeysek, farkli dayanisma hucreleri kurmak zorunludur..Bu hucreler de yeni
starlar, yeni unluler uretmekten ziyade yeni bir kulturun deneyimlendigi yerler
olmalidir. Birgun ornegine donersek, eger farkli bir medya olmayi istiyorsa,
boyle bir organizasyon icinde butun gecim kaynagi Birgun'e dayanan insanlarin
olmasi bence dogru degildir..Isin ticari, emek piyasasiyla ilgili alanlarinda,
yani dizgi,redaksiyon, matbaa, ofis yonetimi, bilgi islem gibi alanlarinda isin
niteligine gore ucret tanimi yapilabilir..Ama yazilan yazilarda, savunulan
dusuncelerde "isin niteligini" nasil saptayacaksiniz..Yazi yazarak hayati
kazanmak ne kadar savunulabilir..Bugun yazi yazarak para kazanmak futbolcu
olmak, posp-star olmak gibi uretmeden kazanmak demektir. Ki bu dogasi geregi
star sistemidir..Sol bir kultur adina bu savunulamaz..Duzenli bir calisma
saatin olmayacak,istedigin saat kalkacak istedigin saat yatacaksin, tahammul
etmek zorunda oldugun bir patronun olmayacak, gundemi takip edip gunde maksimum
3-4 saat harcayarak yazi cikaracaksin ve bunun karsiliginda kiskanilasi bir is
hayatin olacak..Boyle bir hayat tarzindan cikan dusuncelerin de "sol"a
katabilecegi birsey olamaz..Dusunce satilik olamaz ve dusunceler arasinda da
nitelik farki hic olamaz..

Sonuc olarak bence, emek piyasasina tabii insanlar icin degil ama vitrindeki
insanlar icin isin niteligi farkliligi olmamali..Hatta kanimca "kose sahibi"
olmak da sol medya adina savunulur birsey degildir. Boyle yaparak bilgi
sahiplerinin akademisyenlerin iktidarini kabul ediyorsunuz demektir. Sol bir
medya kanimca 100% serbest kursu olmalidir..Ayricalikli bilgi sahipleri
azinliginin, okuyucu genis bir tabana ne yapacagini ogretmesi kabul
edilemez..Ornegin bir "kose" iktidarina sahip biriyle benim esit bir dusunsel
polemige girme sansim var midir? Adam kosesinden istedigini yazar, ama senin
sesini duyuracagin bir kanal olamaz..Eli bagli birine karsi boks maci yapmak
gibi birsey bu..

Bu hak nerden geliyor: Tek bir yerden: Kapitalist bilgi iktidari kulturunden..

Saygilar..

Yalniz benim lafim kuskusuz "basin emekcilerine" degil..
Frankfurt Okulu'nun 30-40 yil once yaptigi siddetli bir "kultur endustrisi"
elestirisi vardi..Bu baglamda Adorno'nun "Minimia Moralia" adli kitabini
okuyorum..Her paragrafta dumura ugruyorum..Bu kadar erken bir tarihte yazilmis
bir eser adeta gunumuz turkiyesi "kultur" ortami icin yazilmis. Resmen
peygambervari kehanetlerde bulunmus adam..Konu hakkinda Daha detayli bir
sorgulama icin bu refaransi verdikten sonra, kendi derdimi anlatmaya calisayim:

Solcular olarak BBG, "Gelinim Olur musun" turu kultur endustrisinin bariz
gorungulerini elestiriyoruz..Ama bu elestiriyi mantiki sonuna kadar goturmezsek
bir vicdan temizleme operasyonundan ote bir yere varamayiz..Bugun kolay yoldan
kose donmek icin kimi bariz yontemler var..Sarkici-Turkucu olmak icin pop-star
yarismasina katilirsiniz..Bu isin "alt" duzeydeki yontemi..Peki ayni
mentalitenin daha incelmis, daha "solcu" yontemi yok mu? Bir pop-star olmak
icin ya da bir dizide rol kapmak icin populer carklardan gecmek lazim..Benzer
sekilde "yazar" olmak icin de , "solun" carkindan gecmek lazim..Yani belli bir
sure "muhalif" gorunmek lazim..Cunku "incelmis kulturunun" tuketicileri
solculardir..Bir kez bir "kose" kaptiginiz zaman, artik yurtdisi
seyahetlerinizi de anlatsaniz, bir yaz askinizi ya da esinizle sorunlarinizi
da anlatsaniz okunursunuz..Sonra da o ununuzle bir de roman yazarsiniz,
edebiyatci olursunuz.. Sayin Murat Belge bir roportajinda iyi bir edebiyat
elestirmeni olmasina ragmen neden edebiyatci olmadigi sorusuna, "17 yasinda
Dostoyevski okudum..Ve boyle bir roman yazamiyacagimi hissettigim icin
edebiyatci olmamaya karar verdim" seklinde cevap vermisti..Oysa simdiki gelinen
noktaya bakalim..Sistem pop-star gibi pop-yazar uretme mekanizmalari
yaratti..Ortalik "junk roman" kayniyor..Dogan Kitabevi'nin neden kuruldu acaba?
Populer yazar uretmekle populer star uretmek arasinda bir fark var mi? Ya da
bir pop-star olmayi hayal etmekle, unlu bir yazar olmayi hayal etmek arasinda
fark var midir?

Iste bu anlamda alternatif medya, yeni starlar uretme mekanizmasi
olmamalidir..Birilerinin kolay yasamlar icin solculugu alet etmesine izin
verilmemelidir..Bunun yontemleri uzerinde dusunmek lazim..

Sistemin uretim hayati carklari icinden gecmeyen, rahat-keyifli hayatlar
surenlerin "guzel ruh"larinin artik bizlere verecegi birseyler
olmamalidir..Kapitalizme karsi olmak onun gercek yuzunu yasayarak gormeden
mumkun degildir..Kanimca bugun solculuk sonuna kadar radikallesmek
zorundadir..Radikallesmek derken siddet-teror uygulamalarini
kastetmiyorum..Bugun en buyuk radikallesme sistemin kultur endustirisi
carklarini terketmekle ve yaraticiligi piyasa iliskilerine teslim etmeyerek
mumkundur, alternatif alt-kulturler yaratmak ve yaraticiligi bu alanlarda
kullanmak solun tarzi olabilir ancak....Bir yazar yazarligi ile rahat bir yasam
suruyorsa, insanlik tarihinin en degerli "sanat"/"dusunce" urununu verse de
sola katabilecegi birsey olamaz..