2005 Yaptığım bir Birgün eleştirisi.Artık Taraf gibi bir karşı kutbun da olduğu bir ortamda ilginç olabilir.

*****************

Merhaba,

Kerem ben sahsen senin yazdiklarindan hic kirilmiyorum. Aksine lafini
sakinmayan direk tarzinin, ictenliginin bir gostergesi oldugunu
dusunuyorum..Valla en azindan ben sozkonusu oldugumda agzina ne gelirse
soylemeni tercih ederim.

BIRGUN


Birgun konusunda soyledigin cizgi-alan ayrimi bence pekcok sey ifade ediyor.
Maalesef Birgun siradan bir gazete olmaya dogru gidiyor. En onemli eksikligi
ise su:

Bu ulkede bir yazar-cizer kligi var. Donup donup farkli kombinasyonlarla
"degisik" kadrolar olarak biraraya gelerek gercek anlamda bir donusum
yaratacaklarini saniyorlar. "Bu kez tutar insallah" mantigiyla ayni mentaliteyi
yineleyip duruyorlar. Aslinda kendi perspektifleri isiginda "basarili" da
olabilirler. Gazete 100.000-500.000 tiraja sahip olabilir. Ama gercekten kalici
bir donusum yaratabilirler mi? Bir keresinde haksiz yere "Birgun bir grassroots
projesidir" iddiasinda bulundular..Sanki dalga geciyorlar..Birilerinin "kose
yazari" digerlerinin okuyucu oldugu bir yapi "grassroots" olamaz..Listelerde
yapilan tartismalarda gundeme gelen kavramlari kullanarak donusmus olacaklarini
dusunuyorlar..Ama oysa, standard gazetecilik anlayisinin disina bile
cikamiyorlar. Anonim bir yayin organi fikrini dusunmuyorlar bile. Herkesin
yazar herkesin okur herkesin muhabir oldugu bir yapiyi hayal olarak
goruyorlar..

Ozgrlukcu Sol'da cok tartistik..Sol'un gereksinim duydugu kitlesel bir
tartisma, sorgulama sureci klasik gazete formatinda gerceklestirilemez..Kanimca
bugun eger sol yeni bir yukselis yakalayacaksa bu birtakim isimlerin arkasina
takilinarak olmayacaktir..Bambaska bir tarz, mutlak bir anonimlik yakalamak
lazim..Yayin organlarini da buna uygun olmali..

Birileri cikiyor birtakim koseleri isgal ediyor. Gecen kultur-sanat sayfasinda
bir kadin cikti hararetle populer-kulturu savundu. Ozgurlukcu Sol'da elestirdim
tek bir cevap gelmedi..Oysa son derece abes bir yaziydi bu..Uzerinde durulmasi
ve hesap sorulmasi gerekliydi..Sozkonusu yazida inanilmaz bir sekilde egemen
populer kultur savunuluyordu..Yazarimiz buyuk zevk alrak Semra Hanim'i
seyrediyormus..Bu tur programlari elestirenleri ise kendini begenmislikle
sucluyordu..Sonra dun bir baskasi cikip MaNga grubunun DJ'i olan oglunun ve
Manga'nin ne kadar basarili oldugunu anlatiyordu..Dusunun birileri cikiyor,
dayanisma cagrilari yapiyor, grassroots iddialari ileri suruyor ama bu yapida
sinirli olan koseler bazi insanlara tahsis ediliyor..Sadece belli insanlar
duzenli olarak gorus bildirebilme ayricaligina sahip oluyor..Bu hak nerden
gelir? Bu insanlarin boylesine buyuk bir ayricaliga sahip olmalarinin mesru
zemini nedir? Bu tur klasik bir yayincilik algilayisiyla sol'un ihtiyac duydugu
yeni alan nasil yaratilacak? Bu insanlar zaten yillardir bu isin icinde olan ve
diger baska yapilarda yeralip kendi dusuncelerini zaten pekcok farkli kanalda
ifade etme sansina sahip insanlar..Kimisi baska gazetelerde dergilerde de
yaziyorlar, kimisi egemen medya tekellerinde TV programciligi yapiyor..Hepsi
bilinen ve yillardir kendilerini zaten ifade eden insanlar..Eeh bize bu
insanlara mevcut olanlar yaninda yeni kanallar yaratmak icin mi "dayanisma"
cagrilari yapiliyor..Ben "dayanasacagim" onlar baska pekcoklarinin yaninda yeni
bir zemin yakalamis olacaklar..Ben okuyucu olacagim ve birilerinin benim adima
fikir beyan etmeleri icin gerekli zemini olusturmaya calisacagim..

Bu grassroots degildir..Bu basbayagi bildik hiyerarsik yazar-okuyucu ayrimina
dayanan yayincilik tarzidir..

Önder,

"Grassroots" kavramı hakkında bilgi verebilir misin?

Grassroots kavramının düz anlamı bile aslında insan birlikteliklerinin modeli üzerine fikir veriyor; otkökü herkesin yaşamının bir noktasında tecrübe etmiş olacağı gibi birbirine dolaşıktır; tek bir otun kökünün hangisi olduğu, nerde başladığı, nerde bittiği bilinemez.

Grassroots amerikada öyle büyük felsefi bir kavram olarak değil, en dandik lokal TV haberlerinden bile kullanılan, son derece standart siyasi bir kavram..Günlük konuşmalarda bile çok kullanılıyor: hatta abartma gibi olmasın işyerlerinde bile, aynı seviyede çalışan işçilerin ortak bir görevi, "Hadi grassroots bir organizasyon yapalım bitirelim şu işi" diyebilecekleri bile tasavvur edilebilir. Tıpkı otkökü gibi başı, sonu, yöneteni yönetileni bir karar odağı olmayan bir nevi spontan doğal örgütlenmleri ifade ediyor.

Amerikan siyasi hayatında grassroots diye bir kavramın bu kadar yaygın olarak kullanıldığını görünce dumura uğramıştım; babaannelerin bile kendi sorunlarını çözmek için kullandığı bu grassroots kavramı, Deleuze/Guattari'nin "rhizome" kavramıyla hem metaforik hem düz anlamıyla birebir örtüşüyor. Rhizome botanik'ten bir kavram; yumru kök, kök sap anlamına geliyor..Ama çimen, çilek gibi bitkilerin kök yapısı için de kullanılıyor sanıyorum...Deleuze/Guattari rhizome'un karşısına arborescent (ağaçsı) yapıları koyar. Grassroots/rhizome her yönde sınırsızca, yatay olarak herhangi bir hiyerarşi olmadan yayılırken, ağaçsı yapılar sadece iki yönde, aşağı ve yukarı yayılır, dolayısıyla kesin bir hiyerarşiyi dile getirir..

Kabaca böyle; bunu anlattığımda bir ÖDP'li bir arkadaş da "botanikse botanik, bizim de halk sarmaşığı kavramımız var" demişti..Ama kesinlikle olay botanikten bir metafor bulmak ile sınırlı değil..Halk Sarmaşığı ile kastedileni çok aşan anlamları var grassroots ve rhizome'un..Aslında Halk Sarmaşığı da ÖDP'nin felsefesi açısından doğru bir metafor..Sonuçta sarmaşık da dikey olarak bir payanda (öncü çekirdek, kadro)ya da duvar ya da benzeri bir çatı üzerinde yayılır.

Birgün asla bir "grassroot" işi değil, yatay hiç değil, spontan olması amaçlanıyor değildi ama nerdeyse öyle oldu. İşin içinde hiç yer almadım ama bu gazete bir örgütlenme aracı olarak kullanılmak, ama klasik Leninist manada örgütlenmeyi kastediyorum, istendi. Üstelik yenilenmeci ve doğrudan demokrasi muhabbetleri edilerek yapıldı bu. Amaca uygun olmayan araçlar hikayesi yine tekrar etti. O kadar parayı buldular, o kadar insanı işe ortak ettiler ama sosyalistlerin günlük gazetecilik deneyimine neredeyse hiçbir şey katmayan bir ürün çıkarabildiler. Devamlı güncellenen bir web sitesi/portal ve haftalık bir dergi çok daha iyi olabilirdi.

Ha işte bu tam da grassroots olurdu. Tamı tamına demek istediğim de buydu işte..Diğer tarafta devam eden iktidar alanlarını terk edin çağrısıyla da bağlantılı işte.

Şu bizim sitede görülüyor işte..Web tasarımız yapan aramızda bir tek ben varım; o da yarım yamalak, üstelik ben alakasız bir sektörde mühendis olarak çalışıyorum..Sitenin tasarım işleri ile kendi boş zamanlarımda uğraştım..

Şimdi bu kadar amatörce bir girişimle çıkan bizim sitenin, kollektif katılım açısından sunduğu olanaklar görülüyor..Yer zaman,konu sınırlaması yok..İSteyen herkes istediği herhangi bir bölüme makale, yorum, forum mesajı, haber yazabiliyor..Resim, video vs yüklemek mümkün..Bir tek kişinin amatör part-time çabası ile bu tür bir teknik altyapı kurulabiliyor..Bunu Birgün için mobilize edilen görece devasa kadroyla yapıldığını düşün; Bizim aklımıza gelen, bizim gördüğümüz Birgün'ü çıkaran kadrodan hiçkimsenin görmemiş olması mümkün mü?

İşte burda bariz bir sosyalist iktidar ilişkilerini kollektivizasyona açmama, sadece belli insanların, ya da şan şöhret sahiplerini konuşturmak gibi bir perspektif izlendi..İşte terkedilmesi gereken iktidar alanlarından biri bu..Burda resmen "sosyalist" de olsa yöneten, karar alan, sös söyleme hakkına sahip ve tabandakiler ayrımının bile isteye devam ettirilmesi sözkonusudur..

Kimlere köşe verilmedi bu gazetede; Tuna Kiremitçi, Yavuz Bingöl vs..

Bu skandal değilse nedir? Tuna Kiremitçi'nin sosyalist hareketin yükselmesi adına ne gibi bir medet umulabilir..

Eleştirilerine katılmamak elde değil. Yalnız T. Kiremitçi'nin zamanında ÖDP Kadıköy üyesi olduğunu da unutmamak gerekiyor. Muhtemelen oradaki ilişkiler vasıtasıyla yer almıştır Birgün'de. Yavuz Bingöl ise tamamiyle fecaat.

Herkesin "köşe yazarı" olmasına izin verebilecek tek sistem, web/portal ortamı. Dergi daha köşeli, şekilli ve hatta "örgütlü" olunabilecek bir mecra. Bu ikisi de birbirini besleyerek gelişebilecek alanlar üstelik ama hiç denenmedi daha.

Bence "biz", belli bir olgunlaşma sürecinin ardından periyodik bir dergi çıkarmayı önümüze hedef olarak koyalım.