Ask Olayi-Emrah'a Asil Yanit


Sevgili Arkadaslar ve Emrah,

Simdi ben zor bir durumdayim, cunku karsimda saglam bir akademisyen var. Oyle
sahra atislari yapma sansim pek yok..Dikkatli olmaliyim..Takip ediyor musunuz
bilmem ama Emrah cagdas politika felsefesinde neler olup bitiyor birebir takip
eden bir insan..Gonderdigi refaranslari bile takip etmek basli basina bir is..

Isin geyigi tabii bu..Kimse burda "en dogruyu" dile getirme derdinde degil
herhalde..Toplu bir sesli dusunme olayi bizimkisi..Maksadi astigimiz yerlerde
biraz hosgoru deyip, derin bir soluk alarak basliyorum, (maalesef uzun olacak
bunu hissediyorum )

Simdi Emrah, ben sola biraz haksizlik ettim galiba kabul ediyorum..Ama senin de
Negri babaya haksizlik ettigini dusunuyorum..Niye boyle birsey yaptigini da
merak etmiyor degilim..Hani goren de seni Turkiye solunun kadim zaaflarindan
bihabermissin sanacak..Yazinin butununden baktigin zaman Negri'yi "birazcik"
harcayarak Emrah ne yapmak istiyor diye sormadan edemiyor insan..Alalim mesala
su "gomlek gibi sirtina gecirilen" radikal cizgilerin "gecmise
dair yaptiklari kuramsal, politik, vs. muhasebe" ve bunlarin "icinden ciktigi
mucadelelerin olgularindan cogunlukla bihaber olmalari" durumunu:

GOMLEK GIBI SIRTA GECIRILEN RADIKAL CIZGILER

Simdi Emrah, Althusser'in, Laclau'nun moda olmasindan bahsediyorsunuz..Peki
karsi egilimden ne haber? Yani teorik vandalizmden..Iki uc noktayi
carpistiriyoruz simdi..Birinde birtakim yeni teorisyenleri "sakiz ederek" prim
yapan zuppeler, digeri de "hop dedik, eski koye yeni adet getirmeyin" diyen
teori vandallari..Soralim simdi bu iki uc noktadan hangisi Turkiye soluna daha
cok zarar vermistir..( Yalniz dikkat edelim extreme noktalardan
degerlendiriyoruz, teorik zuppeligi de onayliyor falan degiliz )..Soyle makul
bir sekilde dusunelim "teorik zuppeligin" getirecegi rantlar nedir? Kimler bu
isi yapar..Ilk akla gelen karzima yapmak isteyenler falan degil mi? Karizma
kime yonelik yapilir? Oncelikle karsi cinse ve insanin icinde bulundugu
cemaatte yonelik degil mi? Simdi insan katiksiz bir salak degilse, teorik
zuppelik yoluyla karsi cinse karsi karizma yapmak gibi cetrefilli bir yontemden
cok daha basit, cok daha etkili yontemler oldugunu bilir degil mi? Bugun
Deleuze'den, Negri'den falan sadece haberdar olan akademisyen olmayan bir
300-400 kisi var midir bilmem? Civcivli bir ortamda Deleuze'den bahsederek
karizma yapmaya kalksan "Ayy yivgrenc bi tip ya, ohhaaa falan oldum yani"
turunden bir tepki alinir muhtemelen..Diger olasiligi alalim: cemaat
durumlari..Ortada okuyan insanlardan olusan akdemisyenler disi bir cemaat de
olmadigina gore boyle bir olasilik da sozkonusu degil galiba..Oyleyse "radikal
cizgilerin bir gomlek gibi sirta gecirilmesi" toplumsal etkisi cok sinirli ve
pek de oyle sanildigi kadar moda falan da degil..Herhangi bir ranti
yok..Gelelim oteki uca..Teorik vandalizm: Simdi 30 yil once yazmis olan
Deleuze'un yeni yeni birazcik gundeme gelmis olmasi, vandalizmin cok daha
etkili oldugunun bir kaniti degil mi? Yani simdi bizim 40 yillik bildik solun
sekter tavirlarini uzun uzun anlatiim mi burda..Hani teorik zuppelik gibi
yaklasiliyor olsa bile, su sol teori icinde dusunen cagdas dusunurleri sirf
reklam amaciyla bile olsa birazcik gundeme getirmeye calismak, yillardir solun
uzerine bir kabus gibi coreklenen teori vandalizmden daha istenilesi degil
midir? Hal boyleyken senin "moda", "gomlek" gibi katiksiz ortodoks jargonla
ulkemizde hala cok yetersiz taninan bu insanlari elestirmeni cok
garipsedim..Hani bir adim daha atsan kadim "sirca kosk" muhabetlerine
dalacaksin izlenimine kapiliyor insan ama ote taraftan da internetten de olsa
seni taniyoruz..Oyle de olamazsin herhalde.

Gelelim "bu hesaplasmalarin icinden ciktigi mucadelelerin olgularindan
cogunlukla bihaber olmalari" durumuna..Diyelim ki ben ML tezlerin tarhiniden
100% bi-haberim..Negri'yi okuyorum bu cehaletimle ve orda dile getirilen
dusunceleri cok begeniyorum..( Zaten keske bu sekilde Negri'yi kesfeden
insanlar olsa demez miyiz kendimize..Keske alakasiz insanlar okusa onu ve sol
teoriyle onun araciligyla tanissa..Georges Politzer uzerinden Marxist olmaktan
cok daha iyidir herhalde )..Simdi bu durumda benim Negri'nin icinden ciktigi
hareketin oncullerini bilmeden onlari "haksiz yere" Negri'ye atfemde bir beis
var mi? Bence yok..Bir dusunuru kendi birebir soyledikleriyle degil de aslinda
onun bu fikirleri baskalarindan asirdigiyla elestirmek "ad hominem" bir
yaklasim olmuyor mu? Onumuzde bir kitap var: "Cokluk"...Bunun icinde birtakim
dusunceler var..Simdi bizim ne yapmamiz lazim, bu fikirlerin bir dedektif gibi
kimin mulku oldugunu mu arastirmaliyiz yoksa bu fikirler kimden originate
ediyor olursa olsun kendilerinin analizini mi yapmaliyiz? Tekrar ediyorum,
cidden bu dusuncelerin kendisiyle ilgileniyorum ben..Ve bunlari sol teorinin
uzun birikimine gore kiyaslamiyorum..Turkiye'deki teorik duzeye gore
kiyasliyorum..Ve sanirim cok da fazla tartismaya gerek yok, Turkiyede kitlesel
sol'un gundeminde cagdas dusunurlerin dusunceleri yoktur..Bu hepimiz icin bariz
bir gercek degil mi? Negri'nin dile getirdigi fikirlerin kendisi degilde
kaynaklariyla elestirmek "ad hominem" bir tavir degil mi?

Ha "tamam bunlara itirazim yok ama bunlarin hepsini ilk olarak Negri'nin dile
getirmis oldugunu soylemek haksizliktir" denebelir belki..Ama bu da cok asli
bir sorun gibi gorunmuyor bana..Hele su ulkede Negri-Zizek-Badiou-Deleuze vb.
gibi adamlar bir gundeme girsin bakalim..Sonra herkesin hakkinin muhasebesini
yapariz..

RECETECI LENIN

Aslinda Lenin'i receteci oldugunu soylemek istemedim.."Leninistlerin" Lenin'i
bir receteci gibi algiladiklarini belirtmek istedim.."Ne Yapmali?" birebir
uygulanmaya kalkilmadi mi? Zira Lenin'e yonelik benim yaklasimim Zizek'in
konumuna daha yakindir..Bir kac yil once Generation_Online'da ortodoks
Deleuze'culere karsi Zizek'le birlikte, Lenin'i Levi-Strauss'un bricolage'ni
cok iyi icra eden biri olarak savunmustum da bir ton firca yemistim..Lenin'in
soylediklerinin kendisini degil ama "tarzi"nin cok faydali olacagini
dusunuyorum.

SIYASAL ASK OLAYI

"Bu derdi ben "dayanisma, birlikte is yapma" olarak anliyorum"..Sevgili Emrah
iyi ki bu lafi ettin..Inan ki benim konuyu gundeme getirmemdeki temel durtu de
bu yaklasima karsi cikmakti..Maalesef tartisma parcalandi..Gokcen'in konuyla
ilgili cok guzel bir katkisi oldu ama buraya degil de korotonomedya'ya atti
yaziyi..Ne demisti Gokcen:

**********
negri'nin kavramı daha çok insanlar arasındaki manevi bütünleşmeye ve bir
kollektivite haline gelebilmelerine işaret ediyor. şimdi toplumsal
bütünleşmenin iki ideal/saf biçimi söz konusu edilebilir: cemiyetsel
(associative) ve cemaatsel (communal).
************

Simdi senin yaklasimin Gokcen'nin cemiyetsel butunlesmesine tekabul ediyor.
Nasil tanimlamisti cemiyetsel (associative) butunlesmeyi:

***************
bunlardan ilki bireylerin ortak amaçlar ve ortak bir akıl etrafında bir araya
geldikleri bir "amaç kardeşliği" olarak görülebilir. duygusal dayanaklardan çok

rasyonel bir temelden çıkmakta. senin solculara atfetttiğin cinsten bir
gruplaşma biçimi yani. farklı bireylerin ortak amaçlar doğrultusunda
araç-akılsal uzlaşmalarından doğan, çok da manevi ve duygusal bir düzeyde
olmayan bütünleşmesi. bu tip gruplaşmada, grup bireyler için amaçların
gerçekleştirilmesi için bir araçtır. kendinde bir değeri yoktur.
*************

( Gokcen hocam bu arada yazilarini her 3 listeye yolla da iki saat kes-yapistir
yapmayim be )

Ben tam da bundan daha fazlasini soldan talep ettigim icin "siyasal ask"
konusunu gundeme getirdim..Bizimki dinsel "tinilari" olan bir ask..

Kanimca bir donem kapandi..O donem su: Insanlarin tamamen gonulluk bazinda,
ozgeci bir sekilde birlikte birseyler yapmalari..Fazla laf etmiyorum..Cikip
Kizilay'da soyle bir yurudugumde veya dunya gundeminde bu izlenimi ben kolayca
aliyorum..Sizleri bilmem ama ben bunu cok yogun hissediyorum..Bu lavuklar
toplumun dokusunu degistirdiler..Ozgeci Romantizm prim yapmiyor..Dolayisiyla
kimseden fedakarlik etmelerini beklemeden biraraya gelmenin yolunu bulmak
lazim..Gelin "vatani-milleti kurtaralim" retorigi yerine, "ey solcular biz
sanssiz bir turuz, soyumuz tukeniyor, gelin hep beraber kendimizi
kurtaralim..Ruhsal selamete erelim" turu bir retorigi oneriyorum..Cok fazla
metafizik-mistik takilmadan olayi somuta indirgeyelim..Iki sevgili arasindaki
ask'i ele alalim..Acik acik soyluyorum: sevgili aski bencilliktir. Ben
Negri'yle beraber sevgiliye duyulan askin herkese yayilabilmesinden
bahsediyorum. Boyle bir aski sanirim kabul edersiniz ki ""dayanisma, birlikte
is yapma" seklinde klasifiye etmek pek mumkun gorunmuyor ( Hangi Grek'di
hatirlamiyorum, Anaksogoras galiba, kendi bedeninden cikma oglunu neden
sevmedigi sorulunca okkali bir balgam tukurmus.."Bu da benden cikti, sevmeli
miyim diye sormus" Seviyorum su Grekleri be )..Bencil genetiksel ya da sevgili
asklari yerine ya da yanina cemaatsel dinsel asklari koymak sozkonusu..Dunyanin
gittigi durum cok siki bir yakinlasmayi ve sorumluluk duygularini arttirmayi
gerektirir diye dusunuyorum..Bu baskalarini degil kendini
kurtarmaktir..Birlikte is yapmak degili, birlikte yasamaktir..

HEGEL TUMORU'ne KARSI SPINOZA ASISI

Eger Negri'nin butun projesi Marx'a Spinoza asisina dayaniyorsa (su anda fikir
yurutmem cok zor )bile valla benim hic itirazim olmaz..Marx'i Hegel tumorunden
kurtarak cok hayirli bir is yapiyor demektir. Zizek kizacak ama oyle..


"soyle bir arkamizi donup hem dusunce tarihinin hem mucadeleler
tarihinin kavgalarina bakip bu meselede(ask meselesi) Negri sayesinde
aydinlandigimiza ikna olmus degilim.".. Emrah daha once aktarmis oldugum
saptaman, senin bile aski bildik "dayanisma", "birlikte is yapma" olarak
gordugunu gostermiyor mu? Simdiye kadar ortaya cikmis olmali ki, Negri'deki
ask'in solun icindeki bildik dayanisma retoriginden farkli cagrisimlari var..Ha
bu cagrismlar da Negri'ye maledilemez belki..Zaten kendi de itiraf ediyor..Ama
boyle dinsel bir retorigi alip politik soylemin ortasina oturtmak yeni degilse
ne yenidir? Bunu daha once yapan var da ben mi bilmiyorum?

"SONSUZ VE DERIN GEREKSINIM"

Kiliseye husu almaya giden vatandas ornegiyle anlattigim durumu daha bildik bir
kavramla aciklamak mumkun: Bildik varolussal sorunlar.

Sol kuru materyalizmi ile insanlardaki olum korkusunu altedebilecegini
sandi..Yasin etkisi midir, aileden birilerini kaybetmeye baslamanin korkunc
baskisi midir bilinmez ama su hayat dedigimiz sey katlanilmasi son derece zor
acili bir surec..Hani bir Iran Sahina, istegi uzerine insanligi tek bir
cumleyle ozetlemisler ya: "Dogdular, aci cektiler ve olduler".. hayatin ozeti
buymus..

Insanda sonsuzlukla bir baglantiya gecme isteginin silinemeyecek ozsel bir
ozellik oldugunu dusunuyorum..Bu istek Nietzsche'de "bengi dongu" olarak,
Spinoza'da sonsuz, sinirsiz, mutlak tek bir TOZ olarak yansiyor..Eski maocu
Alain Badiou'nun de "Etik"de insan bireyini "sonsuz bir varlik" olarak
tanimlamasi bu dusuncemi iyice pekistirdi..Ki o Badiou metafizikci falan da bir
adam degil, basbayagi komunist..Neyse demek istedigim su; insanlarin manevi
varolussal taleplerine seslenmeyen bir sol retorik bana tutmaz gibi
gorunuyor..Su katilmamis materyalist olmak boru degil, oyle herkesin
kaldirabilecegi bir yuk degil..

Cok spekulatif olacak ama post-modern olarak nitelenen gelismeler -kamusal
alanin parcalanmasi, cemaatsel baglarin kirilmasi, pastoral koy hayati
huzurunun kaybolmasi- tam karsi kutbunu yaratiyor gibime geliyor..Bu alanda
islenilmesi gereken onemli bir muhalefet potansiyeli var..Ampirik verilere
girmeye gerek yok sanirim..Dinciligin her yerde artmasini ben boyle
yorumluyorum..Ama belirtmeye gerek yok tabii ki, bu gozlem yeni bir tarikat
kuralim anlamina gelmiyor..Dinsel cemaatlerdeki cikarsiz, birlikte birsey yapma
mantigiyla degil, birlikte yasama mantigiyla olusan manevi ask'in, senin de
belirttigin gibi cokluk'un pekcok unsurunu biraraya getirecek tutkal oldugunu
dusunuyorum..

MODERNLESME HAREKETLERI

"Insanlar artik modernlesmeyle ilgilenmiyor artik " derken belki maksadi astim
bir miktar..Dogrudur dunyanin modernlesemeye ihtiyaci olan pekcok cografyasi
vardir..Lakin eskiden en tutucu ulusal-kurtulus hareketleri bile bir sekilde
ML'ye eklemlenirken, bugun bahsettigin hicbir modernlesme hareketi sosyalizme
ve onun sembollerine bir referansta bulunmuyor..Bu hic azimsanabilecek bir
kirilma degildir kanimca..Alalim Irak'i..ABD'ye karsi cikisin bir sosyalist
teori ile eklemlenme sansi var mi? Ya da Filistin sorunu, Zapatistalar vb.vb.
Cogunda bir dinsel gonderi var..Yaniliyor muyum?


********
Hangi sol "sadece"maddi kurtulus vaadeder?
*******

SSCB noluyo Emrah? Maddi altyapiyi donusturmekten baska bir perspektifleri oldu
mu? haklarini teslim etmek lazim, Soz verdiklerini de yaptilar..Herkese is,
herkese konut, herkese saglik hizmetlerini sagladilar..Bunlar maddi kurtulus
vaadi degil mi? Peki yeterli oldu mu? Uzaga da gitmeyelim..Ulkemizdeki herhangi
bir sol yayin organini alalim..Carsaf Carsaf sendika eylemlerinin
fotograflari.. butun kose yazilari ekonomik sureclerle ilgili degil mi? Basit
bir test yapalim, butun sol akimlara soralim ne vaat ediyorsun diye? Somurunun
kalkmasi, is, temel hizmetler baglamiminin disinda bir programlari var mi? En
ilerici sol yapimizi ele alalim, ekonomik kurtulus disinda devede kulak bile
sayilmayacak farkli cok az deginmeler oluyor..

Bugun saka gibi bir bilgi geldi gazetelerden..Meksika'dan sonra calisan nufusu
en az olan ulkeymisiz..Sadece %34 nufus calisiyormus..Felaket senaryosu
gibi..Ama buna ragmen yaprak kimildamiyor..Akil susuyor bu istatistik
karsisinda..Kalan %66'ya Stalin bile is yaratamazdi herhalde..

YBANCILASMA-META FETISIZMI
*************
Bir de, dayanisma (ve dayanisamama) uzerine Marx'in kapitalist yabancilasma
ve fetisizm elestirisini ne cabuk unuttuk (ya da, biri bana, neden bu
elestiriyi ickincilik tarikati ile degistirmemiz/asilamamiz gerektigini tam
olarak soylesin):
************

Negri'nin buna yaniti var..Notlarim yanimda degil..Daha sonra aktaracagim..Ama
simdilik Zizek'ten bir esinlenmeyle cevap vereyim..

Zizek ideolojik saplanti icin Marx'in "Bilmiyorlar ama yapiyorlar" formulunu
donusturuyor: "Cok iyi biliyorlar ama gene de yapiyorlar".

Insanligin girdigi sinik donusumu dile getiriyor..Yabancilasmaya uyarlayalim:
Gazetelerde bugun yine saka gibi bir baska haber vardi: Erkekler icin uzerinde
uyumak icin "sevgilinin dizleri" seklinde yastiklar uretmisler..Parodi
resmen..Yabancilasma hat safhada, insanlar biliyor ama yabanci yabanci
yasamaktan da gocunmuyorlar.."Matrix Felsefesi" olayinda bir yazilimin kodlari
olmaktan heyacan duyan tipler turemedi mi, artist artist "felsefe" yaptilar bi
de.. Var mi daha otesi...Marx babanin en felaketli senaryolarini bile seve seve
yasiyor bunlar..Marx'in ongoruleri cok masum kaliyor..

FORDIZM & POST-FORDIZM

*******
"Komünist isçiler biraraya geldikleri zaman, amaçlari ilkin ögreti,
propaganda vb. gibi seylerdir. Ama ayni zaman da böylelikle yeni bir
gereksinme, toplum (topluluk) gereksinmesini de edinirler"
*******

Negri egemen uretim surecleri post-fordist artik diyor..Yani duzenli gelecek
garantili bir is olanagi artik yok..( Sizi, bu durumu iligine kadar yasayan bir
muhendis olarak temin ederim ki gercekten boyle..1993'ten beri muhendisim, en
uzun isim 24 ay idi..2001'den beri de en uzun projem 6 ay oldu..Zart diye
kapinin onune koyuyorlar ya da istifa ediyorsun..Mecnun gibi dolastim durdum.)

Post-fordist emek piyasasinda iscilerin biraraya gelip bir topluluk ihtiyacini
icsellestirebilecekleri bir durum yok artik..yalniz dogup yalniz oluyoruz..O
isci gettolari bile ozlenir oldu artik..

MEMURLAR TOPLULUGU

Valla bu konuda ne soyleyim bilmiyorum..Bana cok acik gorunuyor..Sol yapilar
icinde, daha once belirttigim gibi, ogrenci radikalleri disinda genc insan
yok..Yaniliyor muyum? Hadi bir kusak catismasi yaratmayalim, hayatin siradan
surecleri icinde normal insanlarin normal hayatlari var mi? Varsa ben ve benim
kusagim niye bunun disinda..Hani fellik fellik de "ortam" arayan bir adamim..Ne
yapmam lazim, mevcut partilerden bana en yakin durani sececegim, en yakin ilce
orgutune uye olacagim, toplantilara katilacagim..Bu ikinci bir meslegi icra
etmek degilse nedir?

Neyse ben de yoruldum..Bu kadar yogun bir yaziya verilen cevapta birseyleri
gozden kacirmamak mumkun degil..Olursa daha sonra insallah..

Gorusmek Uzere..