Alışveriş Ülkesinin Tanrıları Popüler

• 2010-04-15 13:10:59 |SAdministrator| onder
  

  Erdem,
  
  Melike'nin sorusuna karşı savunma yapmaktan senin yazdıklarına yorum getirmeye vakit kalmadı..İnşallah yarın..

  • 0
  • 0

  YanýtlaAlýntý

• 2010-04-15 13:09:14 |SAdministrator| onder
  

  Şimdi asıl konuya dönelim; son derece katı ama bireysel/öznel bir irade ile kendi öznelliğimiz içinde reaktif güçlerin birikime karşı aktif güçleri çoğaltmamız mümkün mü? İmkansız değil belki ama Übermensch olmayı gerektirecek kadar zor olduğu kesin. Nietzsche'nin henüz okumadığım Magnum Opus'u "Güç İstenci"/"Will To Power" da anlattığı bu olsa gerek..
  
  Ancak mümkün olsa bile beni pek cezbedecek bir hedef olmazdı bu; büyük bir irade ile varılacak nokta olsa olsa en fazla "Büyük İnsan" olmaktır. "Büyük İnsanlar"dan aşırı gıcık alırım..Rönesans'da, Aydınlanma'da bir işlevleri vardı belki ama "Büyük İnsanlara" "Büyük Yazarlara", "Büyük Liderlere" artık ihtiyacımız olduğunu düşünmüyorum..
  
  Benim özlediğim Deleuze'ün rhizomatik "Büyük Kollektivite"sidir, bir yerde Elias Canetti'den aktardığı "Wolf Pack" / Kurt sürüsüdür.
  
  Eğer böyle birşey hedefleniyorsa, kişisel mükemmelliğe erişmenin herhangi bir işlevi yoktur. Amaç bir kartezyen özne olarak tarihe adını altın harflerle kazımak değil de, Volkan'ın dile getirdiği gibi "political" olanı tekrar kurmak, tekrar "insan erişimine" açmak ise, kendi özne konumuzdaki reaktif güçler birikimine karşı, tek tek herbirimizdeki aktif güçleri daha etkili bir bileşke güç oluşturmak üzere, -türkçesi yönseştirmek olabilir mi?- "align" etmemiz gerekir..
  
  Bu noktada, Spinoza'ya referans yapalım.. Nietzsche'nin aktif-reaktif dinamiğine paralel olarak bir başka örnek verelim. Okuyalı çok uzun zaman oldu ve kollektif olarak tartışma fırsatı da olmadığı için aklımda ancak silik izlenimler kalmış ama yine zorlayayım biraz, belki saçmalamadan anlatmayı başarabilirim.
  
  Spinoza -ya da Onun üzerine verdiği ders notlarında Deleuze- şöyle bir örnek verir; Siyanür kendinde iyi ya da kötü değildir. Ama içersem bir kendilik olarak beni dağıtır..Benzer bir durum insanların birbirleri üzerinde yarattığı etkilerde de vardır..Falanca kişi kendinde iyi ya da kötü değildir; ama benimle etkileşiminde beni çoğaltır ya da azaltır. Spinoza'nın beni son derece etkilemiş bir nosyonu var; "etkilenebilme kapasitesi" gibi birşeydi hatırladığım kadarıyla..Varoluşum, içinde bulunduğum, fiziki ve toplumsal çevremden etkilenebilme kapasitemim artmasıyla çoğalır..Yanlış hatırlamıyorsam buna Spinoza'nın verdiği ad, "affection" idi; capacity to be affected.
  
  "Kendi Ülkemde Yabancıyım" başlıklı yazımı okuduysan hatırlarsın, orda da işe etkilenebileceğimiz, affection kapasitemizi arttırabileceğimiz bir çevrenin eksikliğinden bahsediyordum..
  
  Nihayet şu tüketme dürtüsüne karşı irade meselesine dönersek; kendi özne konumumda tüketim reaktif gücüne karşı, yaratıcı aktif güçlerimi biriktirmeme vesile olacak etkilenebilme kapasitemi, affection'unumu çoğaltacak Spinozanın panteist çevresi yok..Bu çevre olmadığı zaman güçler dinamiğinin, pasif bir "kavşağıyımdır".
  
  Spinoza'nın enfes bir özgürlük tanımı vardır; "özgürlük zorunlu olan uyarınca davranmaktır" ya da "özgürlük zorunluluğun farkına varmaktır" gibi birşeydi..Son derece paradoksal görünüyor, zorunluluk içinde özgürlükten nasıl bahsedilebilir.?
  
  Şöyle bir örnek aklıma geliyor; bizler herhangi bir kimyasal elementler gibiyizdir, belli koşullarda belli tepkimelere gireriz, suyun 100 santigrat derecede kaynaması gibi..Bu her türlü iradeyi dışlayan tamamen kaderci bir pozisyon gibi görünüyor, ama aslında değil..Su örneğinden devam ederse; suyun 100 santigrat derecede kaynaması zorunludur, değiştirilemeyen olan budur..Suyun kaynamasını istemiyorsam, kaynama derecesini 150 dereceye çıkarmaya çalışmam..Ortam sıcaklığının o dereceye ulaşmasını engellemeye çalışırım..Spinoza'nun "özgürlük zorunlu olanın bilincine varıp onun uyarınca davranmaktır" dediği sanırım böyle birşey..
  
  İşte önceki yorumumda "insanın hamurunu" değiştirmek diye kötü bir şekilde ifade ettiğim şey buydu..İnsanın değişmez bir hamuru yani kesin bir özü olduğuna inanmıyorum..İnsanın şu ya da bu özsel özelliği olduğuna inanmıyorum..İnsan sonsuz bir özellikler bütünüdür; içinde bulunulan panteist çevrenin durumuna ve onunla etkileşebilme kapasitesine göre şu ya da bu özellik, şu aktif ya da bu reaktif güçleri baskın hale gelir..
  
  Tüketim meselesine dönüp bağlayacak olursak; çevremden ve başka insanlardan etkilenebilme kapasitem, aktif güçlerimi çoğaltacak seviyede değil..Kimsenin değil aslında..Eh saptama bu olunca, hedef de aslında ortaya çıkıyor; karşılıklı etkilenebilme/affection kapasitemizi arttıralım ki, Nietzsche'nin Dionysoss şölenine katılalım Baccha'lar gibi..Çevrede geçit yapan ve Dionysos'u kutsayan Baccha alayı olmayınca, biz de Alışveriş tanrılarını kutsuyoruz, naapalım?

  • 0
  • 0

  YanýtlaAlýntý

• 2010-04-15 11:57:51 |SAdministrator| onder
  

  Volkan, Deleuze, Lacan ve Levi-Strauss'dan yaptığım alıntılar, sanıyorum özne diye bildiğimiz konumun/mekanın birşeylerin olup bittiği ve "insan erişiminin dışında" bir yer olarak ortaya çıkarmıştır. Peki Volkan'ın "insan erişiminin dışında açılan bir alan", Deleuze & Guattari'nin "Ben demenin artık gereksiz olduğu nokta", Levi-Strauss'un "birşeylerin olup bittiği kavşak" diye tanımladığı bu yerde olup bitenler nelerdir? Şimdi de bunun üzerine biraz kafa yoralım.
  
  Bu açıdan Nietzsche'nin "Güçler" dinamiği çok faydalı olacaktır. Bu konu için iki enfes kitabı tavsiye ederim; Negri'nin kankası Micheal Hardt'ın türkçeye de çevrilmiş olan "Deleuze: Felsefede Bir Çıraklık" ve Deleuze'ün "Nietzsche" başlıklı kitapları..
  
  Özetlemek gerekirse, Nietzsche bir Aktif ve Reaktif güç ayrımı yapar. Hegel'in efendi-köle diyalektiği üzerine kurulu ünlü alegorisine dayanır. Bildiğim kadarıyla Hegel tarihi başlatanın Efendi'ye karşı duyduğu hınç ile harekete geçen köle olduğunu düşünür. Hegel'den iliklerine kadar nefret eden Nietzsche, bunu tersine çevirir. Değerleri belirleyenin, kuralları koyanın Efendi olduğuna inanır. Sosyalizm'e uzak durmasının sebebi de onun, efendiye duyulan hınç ile beslenen reaktif köle tepkiselliği içinde yeraldığını düşünmesindendir. Gerçek kurtuluş birilerine karşı duyulan reaktif/tepkisel duygulanım ile değil, kendi normlarını aktif olarak, pozitif olarak koymakla mümkün olur..Neyse dağılmayalım, Nietzsche'nin Güçler dinamiğine referans yapmamın nedeni, özne denilen konumda "neler olup bittiğine" bir açıklama getirebilmekti, bir başka ifadeyle benim tüketim çılğınlığma neden tek başıma karşı koyamayacağımı açıklamak için..Çok dağılmış gibi görünsek de, evet hala ordayız..
  
  Devam etmeden önce Nietzsche'ye göre kendi değerlerini yaratan pozitif/aktif güç olarak Efendinin eylemini, reaktif/negatif güç olarak da efendiye karşı duyduğu hınç içinde tepkisel davranan kölenin eylemini düşündüğünü akılda tutalım..
  
  Bu noktada, konumuzla bağlantısı açısından vurgu yapılması gereken, aktif-reaktif, pozitif-negatif güçler, Ortodoks Marxistlerin algıladığı gibi birbirine tamamen dışsal, kapalı iki ayrı güç değildir..Yani taa eski İran dinlerinden beri süregelen bir iyi/kötü, siyah/beyaz ayrımı gibi değildir..Biliyoruz ki Nietzsche "İyinin ve Kötünün Ötesinde" düşünür..Aktif/reaktif güçler dinamiği, tekil ve ayrık bir konum gibi görünen özne dediğimiz "kavşak"ta da sürüp gider. Toplumsal/sınıfsal güçler, her özne konumundaki aktif ve reaktif güçlerin bazen biri bazen diğerinin baskın olarak, diğer özne konumları ile bileşke bir kuvvet oluşturmasının sonucudur şeklinde büyük bir laf da etmiş olalım..Şimdi bence ortodoksların ayırdına varamadıkları aktif ve reaktif güçlerin önceden belirlenmiş bir şekilde statik olmadığıdır, farkında olmadan kadim manikeizm dinini yineleyip duruyorlar. Sabit bir iyi güç/proleterya ve sabit bir kötü güç/burjuva vardır gibi..Oysa her birey aktif ve reaktif güçlerin bir savaş alanıdır, bu yüzden özne belli bir anda aktif gücün mü reaktif gücün mü baskın olduğuna göre sürekli devinen, şu pozitif -ahlaki anlamda değil bu pozitiflik- ya da bu negatif yöne doğru salınıp duran dinamik bir yapıdır. Bu yüzden Lacan, "embesil kendi kendisiyle özdeş olduğunu düşünendir" demez mi? Devam etmek için kısa bir formülle özetlersek, özne "insan erişimin dışında" bir yerde etkileşimde bulunan kadim güçlerin bir savaş alanıdır. Eyleyen, bu güçlere dışsal, aşkın bir özne değil, o güçlerin belli bir andaki net bileşkesidir..
  
  Ortodoksların tepkilerini çok iyi tahmin edebiliyorum; bütün bunların somut politikayla ne alakası var, havalı, gösterişli ama herhangi somut bir politik gönderimi olmayan boş gevezelikler bunlar..
  
  O yüzden çok "somut" reel politik tarihsel bir örnekle cevap verelim; Stalin'i masaya yatıralım.
  
  Stalin'e karşı 3 ana tepki vardır;
  
  1. Malum liberal konum; toptan dışlama, ve Stalin'i Sosyalizm "ucubesi" ile eşitleme
  
  2. Açılım Peşindeki "Özgürlükçü Sol"; Stalin bir piskopattı, bir yol kazasıydı, Sosyalizmle alakası yoktur şeklindeki apolegetic, Sosyalist ütopyayı Stalin lekesinden arındırmacı pozisyon
  
  3. Ortodoks Pozisyon; Stalin büyük bir sosyalist liderdi. Ondan sonra gelen Kruşçev olmasaydı Stalin'in koyduğu hedeflere ulaşılırdı.
  
  Şimdi daha önce bahsettiğimiz statik kartezyen özneye karşı, güçler savaşının bir sonucu olarak ortaya çıkan Spinoza/Nietzsche/Deleuze'cü özne karşıtlığıyla bu 3 konumu değerlendirelim.
  
  Her üçünde ortak olan yön nedir? Tarihi yapan kartezyen bir özne olarak Stalin..Yani iyi ya da kötü her ne tarihsel sonuç ortaya çıkmışsa bunun mutlak faili olarak Stalin..
  
  Şimdi burda Marx'a dönelim. Üstad "Burjuva sermayenin vücuda gelmiş halidir" derken neye gönderme yapar, ya da "Burjuva kendi idam ipliğini bile pazara çıkarır" derken ya da "kendi mezarını kazar" derken. Kendi eylemlerinin yegane faili olarak bilinçli bir özne, yani senin benim gibi kartezyen bir özne niye kendi idam ipliğini pazara çıkarır? Burda ima edilen nedir? Burjuvanın kendi eylemin faili olmadığı değil midir? Burjuvayı kendi öznel varoluşunun hilafına hareket etmek zorunda bırakan bir "güc", sermayenin işleyiş yasaları dediğimiz güce gönderme yok mudur?
  
  Pek Stalin'de durum farklı mı? Stalin neyin vücuda gelmiş haliydi?
  
  Dikkat edersek yukarıdaki 3 pozisyon da, Marx'ın bakış açısına taban tabana zıttır. Marx toplumsal alanlarda etkide bulunanın güçler olduğunu ortaya koymuşken -bu anlamda çok uzak gibi görünse de Marx aslında Spinoza-Niezsche-Deleuze'ün son derece materyalist çizgisinde yer alan bir düşünürdür-, yukarıdaki 3 pozisyon, farklı güçlerin etkileşimine yön verenin Stalin adı altında kartezyen bir özne olduğunu iddia eder. Marx'ın ayakları üstüne doğrultuğu Hegel'i tekrar tepeüstü dikerler..
  
  
  Stalin fenomenini yukarıdaki anti-kartezyen özne ve Nietzsche'ci/Marx'cı güçler dinamiği açısından değerlendirirsek, bütün günahlarına rağmen Stalin'i sahiplenmemiz gerekir. Marx'ı takip ederek söylersek tıpkı burjuvanın sermayenin işleyiş yasalarının bir vücuda gelmiş hali olması gibi, Stalin de belli toplumsal güçler dinamiğinin zorunlu bir vücud bulmasından başka birşey değildir..Sovyet deneyimi bir milyon kere yaşansa bir milyon Stalin illa ki çıkacaktır..Güçler arasındaki dinamiğin etkileşimi değişmediği sürece aynı sonuçlar hep doğacaktır..Yani şöyle de söyleyebiliriz; belli elementler aynı koşullar altında aynı tepkimeye girerler..
  
  Toplum üzerindeki liberallere/"özgürlükçü" "solculara" göre felaket, ortodokslara göre sosyalizmin bekası için zorunlu sonuçları doğuran sorumlu fail olarak bir şeytan ya da büyük lider Stalin kavrayışına sahip oldukça, Stalin'in bir "vücuda gelişi" olduğu güçler dinamiğini anlayamayız..
  
  İşte bu son derece fantazi gibi duran tartışmalara önem vermediğimiz için, tarih bize milyonlarca insanın dahil olduğu kaotik bir aktif/reaktif güçler savaşı olarak değil de, Hollywood filmlerindeki gibi Süper Kahramanların ve Süper Villain'larla savaştığı, bu büyük oyuncular dışında hepimizin figuran olduğu bir fantazi evreni gibi görünür..Milyonlarca adsız Rus insanının karmaşık etkileşimleri değil de, Stalin adında bir piskopat ya da büyük liderin kararları herşeyi belirledi..
  
  İkinci bir mola alayım..Son bölümde, bütün bunların benim tüketim meselemle alakasına gelebilirim..

  • 0
  • 0

  YanýtlaAlýntý

• 2010-04-15 10:20:20 |SAdministrator| onder
  

  Evet Melike çok doğru tahmin etmişsin, "insan doğası tüketime yatkındır zaten biz bunu değiştirelim" demiyorum. Eğer diyor olsaydım, bildik bayat kapitalist propagandayı yineliyor olmaktan öteye geçmiş olmazdım.
  
  Benim aklımdan geçenlerin sende de bir çağrışım zinciri başlatabilmesi için, hangi bağlamda konuştuğumu, düşüncelerimin arkaplanını açıklamam daha iyi olacak galiba; düşünce tarihinde birbiriyle çelişen iki farklı özne kavrayışı var ben gördüğüm kadarıyla: biri Kartezyen özne, yani eylemlerinin yegane ajanı olan, kapalı, belli bir tutarlılığa sahip, halk kavrayışına "Yedisinde neyse yetmişinde de odur" sözüyle yerleşmiş, hepimizin sahip olduğu, sağduyunun onayladığı bildiğimiz özne konumu. Kararlarını bizzat veren benimdir, Ben benimdir işte. Descartes'in böyle bir özne kavrayışına nasıl vardığını düşünürsek, bu konumun ne kadar içimize yerleşik, doğal uslamlama sonucu nasıl zorunlu olarak çıkıyormuş gibi göründüğünü anlayabiliriz. Hatırlarsak, Descartes herşeyden kuşku duymakla başlar, varolan herşeyin gerçekten varolduğundan kuşku duyabilirim ama şu an bunları düşünüyor olduğum kesin, sağın bir bilgidir. Eğer bir düşünme eylemi varsa, o düşünen kim? Yani bildiğimiz düşünüyorum öyleyse "Ben" varım..Varolduğuna böyle kesin bir uslamlama ile ulaşılan özne..Eeh ne var ki bunda denebilir, gerçekten de öyledir deriz..Hakikaten bende düşünen, şu değil de bu hareketi yapmama karar veren kim? "Sağduyunun" tasdik edip onayladığı, herhangi birinin doğal durumunda sahip olduğu kendine dair kadim imge..
  
  Yegane özne kavrayışı bu mudur? Bu hepimize böylesine tanıdık gelen özne kavrayışına ne alternatif olabilir ki sorusu hemen akla geliyor..Bir alternatifi olabileceğini kavrayamıyoruz..Bu kavranması çok güç özneyi ve bağlantılı olarak eyleyeni belli olmayan eylemleri zihnimizde nasıl canlandırabiliriz..Örneklerle gitmek en sağlam yol görünüyor..
  
  Volkan'ın son Blog'undan bir kaç alıntıyla başlayalım;
  
  

  Alýntý:

  TANRI-DOĞA-ÖZNE üçlüsü… Kant`ın önemi, bu üç şeyin de kurmaca olduğunu belirtmesidir.

  
  
  Bu pasajdan ne anlıyoruz; demek ki o kesin bir yapı olarak alageldiğimiz özne'den kuşku duyup bir kurmaca olduğunu sorgulayanlar olmuş..Elbette sadece Kant değil; bütün post-yapısalcı okul, Lacan/Freud da var tabii ki..
  
  Şimdi asıl ilginç pasaja gelelim;
  
  

  Alýntý:

  İnsanın erişiminin dışında işleyen bir alanın açılmasına tanık oluyoruz

  
  
  Bu saptama hiç de tekin olmayan birşeylerin varlığına gönderme yapıyor değil mi? Toplumun göbeğinde insan erişiminin dışında nasıl bir alan olabilir? Çağrışımı güçlendirmek için bu gizemli gönderimde bulunan cümlenin arka planına da bakalım;
  
  

  Alýntý:

  İnsan-özne açısından, siyaset sürecinin anlamsızlaşması. Batıda seçimlere katılımın düşmesi… Kendini ve etrafını özgürce biçimlendiren öznenin bitişi… Bir bakıma demokrasinin bitişi… Anlamlı siyasetten, siyasetin anlamsızlığına doğru bir gidiş…
  
  İnsanın siyaset yaptığı alanın aşınması ile birlikte yerel eylem alanlarının ortaya çıkması

  
  
  Öznesinin kim olduğu belli olmayan, adeta bilim-kurgu filmlerinde olduğu gibi robotların, ya da dev bir bilgisayarın yönetiminde olan bir siyaset alanı..Herşeyin arkasındaki, ipleri elinde tutan gibi görünenlerin bile basit figürandan öte olmadığı tekinsiz ucube bir alan..Matrix filmi akla geliyor hemen..Matrix'i yöneten kim? Hiç kimse, bir yok-özne, lokalize edilemeyen bir güçler dinamiği..
  
  Şimdi bildik bir ortodoks, havalı post-modern saçmalıkları yinelediğimizi düşünceketir, ama dönüp kendi düşünce okulunun felsefi öncüllerine bile bakmaya tenezzül etmediğinden, Marx'ın yüzlerce yıl önce Matrix'i dile getirmiş olduğu aklına gelmez. Şimdi soralım, kapitalizmin öznesi kimdir? Vasat bir ortodoks cevabı hemen yaratacaktır; tabii ki kapitalistler..Koca bir hayır..Bir kapitalist basit bir figürandan başka birşey değildir, kapitalizmin öznesi Sermayedir. Üstadın çok bilinen sözlerini hatırlayalım; "Burjuva sermayenin vücuda gelmiş halidir" (yani sermayenin günlük hayattaki temsilcisidir, Matrix'e referansla söylersek burjuva Sermayenin Agent Smith'idir)..Sonra çok daha iyi biline sözü Marx'ın; "Kapitalist kendi idam ipliğini bile piyasaya sürer".
  
  İşte, sağduyunun kartezyen özne'sine karşı "özne olmayan özne" konumuna böyle yaklaşabiliriz. Somut, tekil bir ajandan ziyade bir güçler dinamiği..Sermaye sen ben gibi bir özne olarak lokalize edilebilir mi? Bir kendilik değildir, hiçbiryerdedir ama aynı zamanda heryerdedir..
  
  Bu ikinci özne kavrayışını daha da somutlaştırmak için birkaç alıntı daha yapalım. Önce Lacan'ın enfes embesil kişi tanımı;
  
  

  Alýntý:

  "Salak, kendi kendisiyle özdeş olduğunu düşünendir"

  
  
  Hepimiz "doğal halimizde" kendi kendimizle özdeş olduğumuzu düşündüğümüze göre ....
  
  Ve, bana aşırı derecede hitap eden Deleuze & Guattari'den Bin Yayla'nın açılış pasajı; (İngilizcesini de vereyim de, yanlış çeviri yaparsam anlaşılsın )
  
  

  Alýntý:

  İkimiz Anti-Oedipus'u birlikte yazdık. Herbirimiz birkaç olduğundan, halihazırda büyük bir kalabalik vardı zaten. Menzile giren herşeyden faydalandık, çok yakın olan kadar çok uzak olan da. Tanınmayı önlemek için zekice pseudom'lar atadık. Peki adlarımızı niye tuttuk?. Alışkanlıktan, sadece alışkanlıktan. Kendimizi tanınmaz kılmak için, algılanamaz kılmak için, kendimizi değil, bizi eyleme geçirteni, hissetmemizi, düşünmemizi sağlayanı..Sadece artık Ben denilmeyen noktaya değil, Ben demenin artık herhangi bir öneminin kalmadığı noktaya ulaşmak için. Artık kendimiz değiliz. Yardım edildik, esinlendirildik, ÇOĞALTILDIK. / “The two of us wrote AntiOedipus together. Since each of us was several, there was already quite a crowd. Here we have made use of everything that came within range, what was closest as well as farthest away. We have assigned clever pseudonyms to prevent recognition. Why have we kept our own names? Out of habit, purely out of habit. To make ourselves unrecognizable in turn. To render imperceptible, not ourselves, but what makes us act, feel, and think. To reach, not only the point where one no longer says I, but the point where it is no longer of any importance whether one says I. We are no longer ourselves. Each will know his own. We have been aided, inspired, multiplied ” A Thousand Plateus

  
  
  Berbat çeviri için özürler..
  
  Bu mükemmel pasajın analiz edildiği bir ders notları sayfasına da denk geldim, birbirimizi anlayabilmek için çok faydalı olacağını düşünüyorum. Şiddetle okumanı tavsiye ederim;
  
  http://www.colorado.edu/English/courses/klages/2010/2brendan.html
  
  Şimdi beni derinden etkilemiş ikinci bir pasaj;
  

  Alýntý:

  
  "Kişisel bir kimlik/özne (identity) duygusunun algısına hiçbir zaman sahip olmadım, hala da sahip değilim. Kendime birşeylerin olup bittiği bir yer olarak görünüyorum, ama bir Ben ya da Beni/Bana yok ( there is no "I", no "me" ). Herbirimiz birşeylerin olup bittiği bir kavşak noktası gibiyizdir. Kavşak noktası tamamen pasiftir, orda birşeyler olur. Ama aynı derecede geçerli başka birşey başka bir yerde olur. Seçim yoktur, sadece rastlantı (chance) vardır. (...) Kitaplarımı ben yazmışım gibi bir duyguya sahip değilim. Daha çok kitaplarım benim üzerimden geçerek yazılıyormuş hissine sahibim. Ve beni geçip gittiklerinde, kendimi boş hissederim, geride hiçbirşey kalmamıştır.
  Claude-Levi Strauss, Mit ve Anlam, Kanada Broadcasting Company'e verdiği röportajdan

  
  
  
  Sanırım bu pasajlardan sonra nasıl bir zihinsel altyapı üzerinden düşündüğüm daha açık olmuştur..
  
  Bu yok-özne kavrayışının üzerine bir de Nietzsche'ci güçler dinamiğini eklemem lazım. Ondan da bahsedersem, bağlam ortaya çıkacaktır..Ama şimdi bir mola vereyim ve bir sigara tüttüreyim.

  • 0
  • 0

  YanýtlaAlýntý

• 2010-04-14 12:45:08 |SAdministrator| onder
  

  Örneklerin çok oturmamış be Melike..Şu açıdan;
  
  Ben diyelim iPad'i başkaları alıyor diye almak istemiyorum, çevrem böyle diye değil..Bizzat aktif olarak istiyorum, bunun gerekli olduğuna inandırıyorum kendimi..Çevreye bir uyum olarak değil..
  
  İstanbul'da araba sahibi olmanın anlaşılabilir hiçbir rasyonel sebebi olamaz; ama hadi gel bunu ilk işine başlamış genç birine anlat..
  
  Senin verdiğin örneklerde bir dışsallık ilişkisi hala var; nitekim tül nasıl beyazlatılır muhabetlerine gerçekten de girmek zorunda kalacağın ortamlar olabilir ama bu tül beyazlatma muhabetlerine nefretini saklı tutmana engel olmaz.
  
  Benim anlatmaya çalıştığım ise, redetmekten, dışsallaştırmaktan ziyade varoluşumuzun hamurunu değiştirmeye çalışmak..Başlı başına yeni bir değer sisteminden bahsediyorum, Nietzsche'nin "Değerlerin Yeniden Değerlendirmesi" dediği şey var aklımda daha çok..
  
  Ortodoksları eleştirimdeki temel başlıklardan biridir bu; onlar Nietzsche gibi aktif olarak, pozitif olarak "Değerlerin yeniden değerlendirilmesi" ile ilgilenmezler; reaktif olarak olumsuzlarlar, dışlarlar..kendileri farklı bir yaşam sürmüyor iken, şekilsel bazı burjuva değerleri dışlarlar..Mesala Golf ya da Tennis oynamayı bujuva kültürü diye dışlayabilir ama ne bilim daha az bariz olanı, diyelim kanepe ile uyumlu hali seçmeyi ev işi olarak görebilir..
  
  Bilmiyorum farkı açabildim mi?
  
  İradenin gücünü öne çıkarmak demişsin, ben de bunun için yorumuma Badiou alıntısıyla başladım ya..Ancak benim kuşkum bunun bir bireysel irade olabileceğine yönelik..zaten Badiou da kollektiviteye vurgu yapmış..Kültür, etik, disiplin değerlerin yeniden değerlendirilmesi; bunlar fani bireyler olarak bizi çok aşan şeyler. Bunlar ancak bir toplumsal oluşum içinde o da uzun yıllar içinde realize edilebilir.

  • 0
  • 0

  YanýtlaAlýntý

• 2010-04-14 13:30:44 |Publisher| karasu
  

  varoluşumuzun hamuru dışsallaştırmadan ve reddetmeden değişir mi sence? reddetmekle kastettiğim mutlaka ilişkiler ağından tamamen çekilmek değil, yaşamda farklı yerde durmaktan söz ediyorum. ve de "varoluşun hamuru" dediğinde ben şunu anlıyorum, insan doğası tüketime yatkındır zaten biz bunu değiştirelim. Ama büyük olasılıkla söylemek istediğin bu değil?

  • 0
  • 0

  YanýtlaAlýntý

• 2010-04-14 19:03:52 |Unregistered| erdem

  Yalnız birşeyi gözden kaçırıyor olabiliriz; ya insanların metalarla olan tutkulu ilişkileri kapitalizmden çok daha öncelerine dayanan kadim bir aşk ise?
  -Pek sanmıyorum. Ha değerli metallerden yapılmış silahların, süs eşyalarının durumu belki aynı ayrıcalıklı statüdeydi ama Mezopotamya'da buğday tarlasında çalışan antik bir köylünün sabanıyla kurduğunun, benim henüz uzanamadığım o mükemmel çim biçme makineleriyle kurduğum türden platonik, fetişistik bir ilişki olmuş olabileceğine ihtimal veremiyorum. Ben aslında adlandıramasam o boşluğun ne olduğunu az çok sezinleyebiliyorum; basitçe toplum, insan. Bunca kalabalığın ortasında yalnızız. İnsan eksikliğini metalarla ikame ediyoruz.
  
  Gözden kaçırdığımız nokta, İNSAN İRADESİ ve dolayısıyla Sopenhaur gibi bana geliyor. Üstat diyor ki, karamsar felsefesinin dışında bir söylemle, İNSAN OKUYAN, ÖĞRENEN, DEĞİŞEN ve DEĞİŞTRİLEN bir VARLIK olduğu kadar, İSTEYEN DE bir varlıktır. Ne yapacağız şimdi? Ne olcak bizim bu halimiz? Sopehanur iradenin soldurulması ve nefsin köretilmesini salık veriyor. Bir de bu benim tezim- yanlışşa beni uyarın - insan alet kullanan tek hayvan olduğundan, ihtiyaçlarını sonsuz hale getiren de kendisidir. Kendi felaketine kendi aklıyla hizmet eden başka bir canlı bulamazssınız. Mikroplar bile bizden daha ihtiyatlı. İktisat bilimi ha bire söyle durur- bıktığımı da itiraf edeyim- "insan ihtiyaçları sonsuzdur diye her cümleye başlar" gerçekten öyle olmasına gerek var mı? İrademiz bize neye ihtiyacımız olduğunu neye olmadığını söylemiyecek kadar gelişmemiş ise, maymunlara niye boşuna hakaret edilir, maymun iştahlı diye anlayamıyorum.
  
  Gözden kaçırdığımız nokta kensilikle SOPENHAUR ve yada tasavvuf. Konuyla ilgili olarak, bu sefer Marksa ve diğerlerine ihtiyacımız yok gibi görünüyor ve maliyetli büyük sistem değişikliklerine gitmeye gerek yok. Ne dersiniz, İRADE meselesimi yoksa FELSEFESİMİ gözden kaçırdığımız. Sevgili Önderin sorusunda KADİM AŞK vurgusu, edebi bir inceliğe işaret ettiği kadar felsefi bir derinlikteki sorunsala da işaret ediyor ve bizi gevezelik yapmaya kışkırtıyor.
  Selamlar
  
  
  
  
  
  
  
  
  

  • 0
  • 0

  YanýtlaAlýntý

• 2010-04-14 12:11:20 |Publisher| karasu
  

  bireysel duruşlarla ilgili açmazlara zaman zaman hepimiz düşebiliyoruz. ama kişisel konumlarımız yaşam biçimimizi, temel değerlerimizi belirleyebilecek kadar güçlü ise sana kendimle ilgili anlatabileceğim bir sürü şey var.
  her hafta şehit ailelerinin çıkardığı savaş çığırtkanlığı yapan bir gazetenin bağış toplamak için satıldığı bir ortamda ne yapayım koşullar bunu gerektiriyor deyip ben de mi bağış yapmalıyım, ya da savaşın kirli iki yüzü olduğunu ve benim bu iki yüze de karşı olduğumu mu söylemeliyim, ya da tül nasıl daha iyi beyazlarılır, kocanın sevdiği yemekler nasıl yapılır muhabbetlerine ben de mi katılmalıyım yoksa "arkadaşlar tül beyazlamadan ömrünüz geçiyor" diyerek onları kadınlığın kurtuluşu için mücadeleye mi davet etmeliyim?:-)gibi gibi bir sürü şey...
  yapma önder, daha önce de söylediğim gibi zaaflardan biraz olsun sıyrılmak gerekiyor. belki iradenin gücünü(volkandan alıntılıyorum) biraz daha öne çıkarmalıyız. ne dersin?

  • 0
  • 0

  YanýtlaAlýntý

• 2010-04-14 10:14:28 |SAdministrator| onder
  

  Melike'nin yukarıdaki yazıma Kenan'a cevap olarak eklediğim "Başka Bir Sosyalizm Mümkün" başlıklı eleştirime yazdığı yoruma cevaptır;
  
  

  Alýntý:

  merak ettiğim bir şey var önder, yazını kapitalizm eleştirisiyle birlikte özeleştiri olarak kurmana dayanarak bu soruyu sorma cüretini gösteriyorum.
  nasıl olur da bir insan kapitalizmi ve sosyalist lafazanların açmazlarını bu kadar iyi görüp de her şeye karşın pratikte tüketime karşı koyuş sergileyemez?

  
  
  Sevgili Melike,
  
  Soruna süper bir cevap geldi daha şimdi aklıma;
  
  Böyle bir soru sormanın cüret göstermek olarak algılandığı bir toplumda yaşadığım için tüketim dürtülerimi kontrol edemiyorum; işin şaka tarafı bir yana belli bir gerçeklik payı da var bunda. Hakikaten benim gündeme getirmeye çalıştığım meseleler tam da bu türden olanlar işte..Bunları sorgulamayı cüret göstermek olarak algılamayı bırak, son derece sevindirdin beni sormakla..
  
  Nerden nereye? Arada ne gibi bir bağlantı var açayım; ancak baştan uyarayım; derli toplu değil çağrışımsal olarak yazan biri olmam hasebiyle bunu kısa bir şekilde yapmam mümkün değil..Hele böyle bir konuda hiç mümkün değil..
  
  Birkaç gün önce Zizek aktarmasıyla Badiou'nun mükemmel bir saptamasına denk geldım; onunla girizgah yapmak istiyorum:
  
  
  

  Alýntý:

  Popüler bir disipline ihtiyacımız var. Hatta "hiçbirşeyi olmayanlar sadece disipline sahiptirler" bile diyebilirim. Yoksullar, finansal ya da militer araçlardan yoksun olanlar, gücü olmayanlar; onların bütün sahip oldukları kendi disiplinleri, birlikte hareket etme kapasiteleridir. Bu disiplin zaten kendi başına bir organizasyon biçimidir.
  Aktaran Zizek, İn Defense Of Lost Causes, sh70

  
  
  Sinik bir ortodoksun olumlayarak, sinik bir liberalin de olumsuzlayarak bu pasaja vereceği cevap; "Eh şimdi bu yeni bir şey mi? Bildik Leninist dar kadrocu örgütlenme modelinin formülüdür" diyecektir.
  
  Ancak arada ciddi bir fark var; burada Badiou, devrimci bir durumda merkezi karar organın emirlerini sorgusuz sualsiz uygulama anlamında bir disiplinden bahsetmiyor; belli bir toplumsal alan içinde "normal", yani devrimci olmayan bir durumda, kişinin bir kollektivitenin üyesi olma bilinciyle kendi kendine gönüllü olarak uyguladığı türden bir disiplin bu. Ne bileyim, bu yıl içinde Kapitalin üçüncü cildini okuyacağım, ya da bu hafta sonu kağit toplayıcı çocuklarla sohbet edeceğim vs türünden, günlük yaşama dair bir disiplin..
  
  Sanırım bu pasajı niye aktardığımı ve ondan çıkıp nereye doğru gitmekte olduğumu tahmin etmişsindir. Evet burda kastedilen disiplin, benim tüketim çılgınlığımı da kontrol altına almaya yönelik bir disiplin..Özetlersen Badiou'nun bahsettiği "sıradan", "normal", gerçek insanların günlük hayatlarını organize etmeye yönelik bir disiplin..
  
  Ana yazıyı yazmamdaki amaç zaten kendimde böyle bir disiplini kuramamış olmamdan duyulan rahatsizlığı paylaşarak, Badiou'nun "da" gündeme getirmiş olduğu durumu sorunsallaştırmaktı..
  (Vallahi de billahi de yazımı Badiou'nun pasajından önce yazdım)
  
  Pasaj her ne kadar mükemmel de olsa, çok önemli zorunlu bir çıkarıma değinmemiş, değinmişse de Zizek aktarmamış. O çıkarım bence şu soruyla açığa çıkar; böyle bir disiplin hangi yapısal bir referans noktasını gerektirir? Başka bir ifadeyle, kendinde bir dispilin olabilir mi? Bence olamaz, olursa obsesif/takıntılı nevrotik bir kişilik ortaya çıkar..Kendine bir disiplin uygulayabilmek, onsuz düşünelemeyeceği bir değerler sistemini öngerektirir,yani bir etik kodlar bütününü..
  
  Şimdi soru şü; farkli bir insan toplumu düşleyen bizlerin kendimize Badio'nun telkin ettiği biçimde bir disiplin uygulamamızı sağlayacak bir değerler sistemiz, bir etik kodumuz var mı? Savrulmaları, dönmeleri, sosyalizmi kaldırıp örtük olarak "tek yol hedonizm" demeleri gözönünde bulundurursak olmadığı açık. Bugün solculuk yaşadığı dar çevrelerde, bir egzantrik kişilik, bir nevi şahsına münasır olmaklık durumundan başka bir gönderime sahip değil..O yüzden değil midir ki Okan Bayülgen gibiler bile "komunistliğini" ilan edebildiler...Artık bir "image" solculuk, yakında image maker'ların portfoyüne de girer..
  
  Yani solculuğun varoluşsal bir zorunluluk olarak kendini dayatması diye bir durum artık yok..
  
  Şimdi bu değerlerden yoksun olma genel durumunda, benim tüketimciliğimi kısıtlamamanın, yoksul çocukları sünnet ettirmeci "güzel ruh" yardımseverliğinden bir farkı olabilir mi? Biliyorum çok sinik biriyim..Ufak ufak da olsa bir yerlerden başlamalı elbette..
  
  Disiplinden, değer sistemine/etik koda geldik..Ama orda duramayız, zira değerler sisteminin kendisi de başka birşeyi gerektirir, çocukluğumuzdaki, hani şu "Anahtar nerde suya düştü, su nerde inek içti, inek nerde, dağa kaçtı" diye giden tekerlemeye dönecek ama bence gerçekten öyle; bir kollektivite, bir toplumsal kültür olmadan bir değerler sistemi/bir etik olabilir mi? Bence olamaz..
  
  Şimdi benim durumumu bir tasavvur etmeye çalış; yabancı bir ülkede iş dışında tek bir kişiyle en küçük insanı bir bağlantım olmadan yaşıyorum; hoş kendi ülkemde de durum farklı değil ya..
  
  Böyle bir durumda olan birinin, düşündüğü ya da hayal ettiği gibi yaşaması mümkün mü? Böyle bir irade mümkün olsaydı, öncelikle sigarayı bırakırdım..
  
  Bir de bu kendinde dejavantajlı durumun üzerine, çağın ruhu biniyor bir de..Zizek bunu çok iyi özetler; eskiden Süperego hazza karşı yasak buyururdu, post-modern zamanlar da süper-ego bile haz almayı, eğlenmeyi buyuruyor der..Kendi değerlermiz olmayınca, haliyle eksikliği egemen değerler dolduruyor..Buna karşı tek başına karşi durmak çok zor..
  
  Neyse burda keseyim, gerekirse sonra devam ederiz..

  • 0
  • 0

  YanýtlaAlýntý

Yorumlar